Astroturystyka



Astroturystyka, czyli turystyka astronomiczna obejmuje kilka obszarów. Może to być turystyka kulturowo-krajoznawcza dotycząca obiektów związanych z astronomią, może to być też odwiedzanie miejsc w których można obejrzeć jakieś zjawiska astronomiczne (np. zaćmienie Słońca), albo podróżowanie do rejonów ze szczególnie dobrymi warunkami do prowadzenia obserwacji nocnego nieba. Astroturystyką można nazwać także podróże w kosmos, inne niż wykonywane przez zawodowych astronautów.

Poniżej znajduje się zestawienie wszystkich artykułów zawartych w dziale "Astroturystyka", od najnowszych do najstarszych.

Na zdjęciu powyżej:
Ilustracja różnych form astroturystyki: mapa europejskich parków ciemnego nieba, zaćmienie Słońca, pomnik Mikołaja Kopernika w Toruniu. W składance wykorzystano zdjęcia: zaćmienie Słońca - Luc Viatour / www.Lucnix.be / Wikipedia, pomnik Kopernika - Edyp / Wikipedia.



Szlak kulturowy "Śladami Jana Heweliusza"

Miłośnicy astronomii oraz turyści zainteresowani historią Gdańska mogą wybrać się w podróż po miejscach związanych z życiem i twórczością jednego z najsłynniejszych polskich astronomów. W tym celu przygotowano dla nich szlak kulturowy o nazwie „Śladami Jana Heweliusza", na którym warto zwiedzić kilkanaście obiektów związanych ze słynnym Gdańszczaninem.

Szlak Kopernikowski

Na terenie trzech województw północnej Polski przebiega szlak kulturowy poświęcony jednemu z największych astronomów w dziejach świata – Mikołajowi Kopernikowi. Szlak ten łączy miejsca, w których w ciągu swojego życia miał okazję przebywać nasz słynny rodak. Długość całego szlaku przebiegającego przez kilkadziesiąt miejscowości wynosi ponad 450 km i można go przebyć pieszo (zajmuje to ok. 30 dni), rowerem lub samochodem. Poniżej przedstawione zostały najważniejsze punkty na Szlaku Kopernikowskim.

Obserwatoria astronomiczne w Polsce - oferta turystyczna

Większość obserwatoriów astronomicznych w Polsce prowadzi na co dzień działalność naukową. Z tego względu możliwość ich zwiedzania i zapoznania się z będącym do ich dyspozycji sprzętem obserwacyjnym jest ograniczona do ściśle określonych dni bądź godzin. Sytuacja taka związana jest z warunkami obserwacyjnymi w naszym kraju, które nie należą do najlepszych. Z tego powodu każda noc wolna od zachmurzenia jest niezwykle ważna dla pracujących w obserwatoriach astronomów. Mimo wspomnianych ograniczeń, część placówek posiada ofertę turystyczną i edukacyjną przeznaczoną dla zainteresowanych osób, niezwiązanych z profesjonalną astronomią. Poniżej zaprezentowana została oferta wybranych obserwatoriów.

Polskie parki ciemnego nieba

Obecnie w Polsce funkcjonują dwa parki ciemnego nieba (w Sudetach – Izerski Park Ciemnego Nieba oraz w Bieszczadach – Park Gwiezdnego Nieba „Bieszczady”). Planowane jest także utworzenie dwóch kolejnych (w Wielkopolsce – Izdebska Ostoja Ciemnego Nieba i na Lubelszczyźnie – Park Ciemnego Nieba „Roztocze”). Dodatkowo czynione są starania aby chronić ciemne niebo również w Drawieńskim Parku Narodowym. Podstawy prawne tworzenia tego typu obszarów w poszczególnych krajach różnią się od siebie. W Polsce parki ciemnego nieba nie posiadają osobowości prawnej w odróżnieniu od innych powierzchniowych form ochrony przyrody. Powstanie obu istniejących w Polsce parków było więc możliwe jedynie poprzez podpisanie umów partnerskich pomiędzy poszczególnymi lokalnymi instytucjami.

Parki ciemnego nieba

Parki ciemnego nieba w swojej działalności spełniają dwie podstawowe funkcje. Pierwszą jest funkcja turystyczno-rekreacyjna – oprócz możliwości prowadzenia obserwacji pod naturalnie ciemnym niebem można na ich terenie spotkać elementy infrastruktury związane z astronomią np. zegary słoneczne, gnomony, ścieżki edukacyjne lub pola biwakowe przeznaczone do prowadzenia obserwacji. Niektóre parki posiadają obserwatoria astronomiczne, planetaria, centra multimedialne i inne atrakcje. Oprócz funkcji turystycznej parki ciemnego nieba spełniają także zadania związane z ochroną przyrody. Zapewniają odpowiednie regulacje prawne obszarom, na terenie których istnieje jeszcze naturalnie ciemne niebo. Tego typu ochrona jest konieczna, ponieważ obecnie większa część mieszkańców krajów rozwiniętych mieszka pod niebem zanieczyszczonym sztucznym światłem.Pierwszym obszarem na świecie (niezwiązanym z obserwatorium astronomicznym), na terenie którego ustanowiono ochronę nocnego krajobrazu był Stanowy Obszar Rekreacyjny Lake Hudson w stanie Michigan w Stanach Zjednoczonych. Częściowa ochrona ciemnego nieba została w nim zapoczątkowana w 1993 roku. Od tego czasu utworzono kilkadziesiąt tego typu obszarów (najwięcej w Ameryce Północnej oraz w Europie), jednak większość z nich powstała dopiero w latach 2009-2014.

Kanadyjskie parki ciemnego nieba

Obecnie w Kanadzie znajduje się 19 obszarów ochrony nocnego krajobrazu uznawanych przez Royal Astronomical Society of Canada (RASC), czołową kanadyjską organizację zajmującą się problematyką zanieczyszczenia świetlnego. Podzielić je można pod względem położenia na te zlokalizowane w zachodniej części kraju (prowincje: Alberta, Kolumbia Brytyjska, Saskatchewan), w rejonie Wielkich Jezior (Ontario) oraz we wschodniej części Kanady (Nowy Brunszwik, Nowa Szkocja, Quebec). Większość z nich powstała po 2005 roku.

Europejskie parki ciemnego nieba

W Europie w połowie 2015 r. istniało ponad 20 parków i rezerwatów ciemnego nieba. Wszystkie powstały na bazie istniejących już obszarów ochrony przyrody. Największa ich liczba znajduje się w Hiszpanii (sześć, w tym trzy na Wyspach Kanaryjskich), Wielkiej Brytanii (cztery) oraz w Czechach, Polsce i Niemczech (po trzy). W pozostałych krajach (Węgry, Słowacja, Francja, Holandia, Irlandia) znajdują się jeden lub dwa tego typu obszary.

Astroturystyka - rodzaje

Z szerokiej gamy atrakcji wchodzących w skład turystyki astronomicznej można wyodrębnić ich cztery główne rodzaje. Pierwszy z nich jest ściśle związany z turystyką kulturowo-krajoznawczą i polega na odwiedzaniu obiektów związanych z astronomią takich jak muzea, planetaria, obserwatoria oraz inne obiekty zasłużone dla rozwoju tej dziedziny nauki (m.in. miejsca związane z historią eksploracji kosmosu oraz z życiem i twórczością słynnych astronomów). Przykładami tej grupy atrakcji są: Szlak Kopernikowski, Planetarium Śląskie, Muzeum Astronomii im. Herschella czy Centrum Kosmiczne im. Kennedy'ego.