Dziś wieczorem na niebie ciekawe zjawisko: Księżyc zakryje na pewien czas Plejady – piękną gromadę otwartą.
Księżyc, obecnie po pełni, ale wciąż oświetlany przez Słońce w blisko 80%, na niebie szybko przesuwa się na tle planet i znacznie bardziej odległych gwiazd. Podczas tej wędrówki wciąż zakrywa i ponownie odkrywa wiele z nich. Na co dzień nie zwracamy często na to uwagi. Prawdziwie ciekawe widowisko ma miejsce wtedy, gdy Srebrny Glob przemieszcza się w pobliżu bardzo jasnych lub rozległych obiektów, a jednym z nich jest słynna gromada Plejady. To tak zwana gromada otwarta, złożona z setek jasnych, wyraźnie błękitnych gwiazd, z których, zależnie od warunków, kilka do kilkunastu możemy dostrzec gołym okiem.
Plejady (M45 w katalogu Messiera) odnajdujemy na niebie w konstelacji Byka. Najlepiej widać je na wieczornym niebie jesienią i zimą. W rzeczywistości gromada ta należy do dysku i ramienia spiralnego Drogi Mlecznej, a jest od nas oddalona o około 444 lat świetlnych. Składa się z gwiazd młodych, czyli w wieku 100 milionów lat! Nazwa gromady nawiązuje do greckiego mitu o Siedmiu Siostrach, towarzyszkach bogini Artemidy, jednak ze względu na dużą jasność ten charakterystyczny układ gwiazd był znany w mitologiach wielu różnych kultur świata, w tym u starożytnych Słowian.
Plejady warto obserwować przez lornetkę – nawet niewielką. Widać wtedy, że jest to bardzo liczne skupisko gwiazd o zbliżonej barwie. Dzisiejsze obserwacje ich zakrycia przez Księżyc warto zacząć około godziny 20, choć oba te obiekty będą wówczas widoczne jeszcze nisko nad północno-wschodnim horyzontem i dopiero zaczną piąć się w górę po niebie. Księżyc "opuści" Plejady i odsunie się od nich po godzinie 21. Wtedy i w kolejnych godzinach szczególnie warto przyjrzeć się samej gromadzie, bo światło jej gwiazd nie będzie już tak bardzo ginąć w blasku Srebrnego Globu.
W celu zlokalizowania na niebie tych i innych ciał niebieskich możemy posłużyć się np. obrotową mapą nieba, programem Stellarium lub stroną https://stellarium-web.org/. Udanych obserwacji!
Opracowanie: Elżbieta Kuligowska
Źródło: OAUJ / NASA APOD
Na zdjęciu:
Plejady nad Mt Sefton, jednym z wyższych szczytów Nowej Zelandii (Max Inwood / NASA APOD)
