URANIA — Postępy Astronomii o n l i n e
archiwum Uranii
Urania - Archiwum on-line Urania 11/1977
 Rocznik 1977:
 Linki sponsorowane:
KRONIKA

Uciekająca gromada kulista

S. R. Brzostkiewicz

Od dawna kuliste gromady gwiazd zaliczane są do stałych członków Galaktyki. Obiegają jej środek po wydłużonych orbitach z dużymi szybkościami, ale na ogół są one mniejsze od prędkości „ucieczki”. Wyjątek stanowi gromada NGC 5694, która położona jest w gwiazdozbiorze Hydry (współrzędne dla epoki 1950,0: α = 14h36,7m i δ = -26° 19'). D0 niedawna jednak nie mieliśmy pewności, czy i w jakim stopniu wyznaczona przed laty jej szybkość radialna (-187 km/s) odpowiada rzeczywistości. Gromada jest bowiem oddalona od nas — jak to wynikało z dotychczasowych ocen — aż o 42 kps (137 tys. l. św.) i z tego choćby powodu pomiary były niepewne.

Ostatnio problemem tym zajmowali się astronomowie amerykańscy William E. Harris (Yale University Observatory) i James E. Hesser (Cerro Tololo Inter-American Observatory), którzy na nowo zmierzyli prędkość radialną gromady NGC 5694, a także ponownie wyznaczyli jej odległość od środka Galaktyki i od Układu Słonecznego. Z ich pomiarów wynika, że gromada oddalona jest od nas o 32 ± 6 kps (104 000 ± 16 000 l. św.). Znajduje się z „boku” jądra galaktycznego, w odległości około 26 kps (85 tys. l. św.) od jego środka, gdzie — zgodnie z teorią — szybkość ruchu nie powinna być większa niż 190 km/s. Tymczasem zmierzona przez Harrisa i Hessera prędkość gromady NGCC 5694 wynosi — 180 km/s. Jeżeli zaś uwzględni się prędkość, z jaką Słońce porusza się po prawie kolistej orbicie dokoła środka Galaktyki (225 km/s), to wówczas się okazuje, że gromada NGC porusza się względem środka jądra galaktycznego z szybkością co najmniej 273 km/s.

Na tej podstawie Harris i Hesser wystąpili z poglądem, że gromada NGC 5694 ucieka z Galaktyki i oddala się na zawsze w przestrzeń międzygalaktyczną. A ponieważ niczym szczególnym nie różni się ona od innych gromad kulistych gwiazd, toteż należy sądzić, że z orbity eliptycznej została przerzucona na tor hiperboliczny po zbliżeniu się do jakiegoś obiektu o dużej masie. Za najbardziej prawdopodobnego sprawcę tego wydarzenia uchodzą Obłoki Magellana.

Wg Sky and Telescope, 1977, vol. 53, 20.

(Źródło: „Urania” nr 11/1977)
   wstecz        dalej    

© „Urania — Postępy Astronomii”
webmaster: Marek Gołębiewski