URANIA — Postępy Astronomii  on–line
archiwum Uranii Urania - Archiwum on-line
Urania 11/1978
Rocznik 1978:
Linki sponsorowane:
Zawartość witryny:
KRONIKA HISTORYCZNA

Kazimierz Romuald Graff (1878–1950)

Przemysław Rybka

Kazimierz Romuald Graff należał do czołowych astrofizyków pierwszej połowy obecnego stulecia. Nie dane mu było wprawdzie pracować w Polsce, lecz czuł się z nią związany dając temu wyraz przy kontaktach z polskimi astronomami.

Urodził się 7 lutego 1878 r. w Próchnowie w Wielkopolsce. Po ukończeniu studiów w Berlinie w 1901 r. uzyskuje doktorat na podstawie pracy dotyczącej redukcji obserwacji i fotografii Księżyca. Przez następne dwa lata pełni funkcję kierownika ludowego obserwatorium „Urania” w Berlinie, potem przenosi się do obserwatorium Bergedorf pod Hamburgiem. W 1909 r. uzyskuje oficjalne stanowisko obserwatora, równoważne pozycji profesora. Gdy po odzyskaniu przez Polskę niepodległości organizuje się obserwatorium w Poznaniu, Graff otrzymuje zaproszenie do objęcia katedry astronomii na Uniwersytecie Poznańskim. Wybiera wtedy miejsce dla Obserwatorium, asygnuje poważną kwotę na zakup wyposażenia, lecz ostatecznie zaproszenia na katedrę nie przyjmuje i pozostaje w Bergedorfie. W 1928 r. otrzymuje stanowisko dyrektora obserwatorium uniwersyteckiego w Wiedniu. W dziesięć dat później, w wyniku zagarnięcia Austrii przez hitlerowską Rzeszę, zostaje pozbawiony swego stanowiska i przeniesiony w stan spoczynku. Następuje okres ciężkich osobistych przejść. Po zakończeniu wojny wraca na swe poprzednie stanowisko, na którym pracuje do 1948 r. Zmarł 15 lutego 1950 r.

Graff szybko daje się poznać jako prawdziwy mistrz obserwacji, one też stają się podstawą jego prac naukowych. Obserwacje jego, głównie wizualne, dotyczą fotometrii i kolorymetrii oraz powierzchni planet (jest niedościgłym ich rysownikiem). Skonstruował fotometr gwiazdowy i powierzchniowy (1915), kołowy fotometr klinowy (1926) oraz w 1923 i 1938 kolorymetr gwiazdowy. Szczególnym obiektem jego obserwacji są gwiazdy zmienne i ich otoczenie, gromady otwarte i mgławice. Do jego najcenniejszych osiągnięć należy fotometryczny przegląd Plejad i mapa izofot Drogi Mlecznej. Wielki 68 cm refraktor wiedeński wykorzystuje m. in. przy obserwacjach mających na celu ugruntowanie skali jasności mgławic. Problemowi temu poświęca wiele prac, a w ostatniej przedstawia ostateczne rozwiązanie. Bardzo owocne okazują się też jego obserwacje wykonane w latach 1931–1937 na Majorce i na wybrzeżu dalmatyńskim, choć dokonane małą lunetką 69 mm. Wyniki tej pracy obejmują 31 publikacji, wśród nich trzy duże katalogi barw gwiazd.

Jest autorem cennych pozycji podręcznikowych: „Grundriss der Astrophysik” (Zarys astrofizyki, 1928), „Grundriss der geographischen Ortsbestimmung” (Zarys wyznaczania współrzędnych geograficznych), cenny rozdział o systemie słonecznym w „Handbuch der Astrophysik” (Podręcznik astrofizyki) oraz wydany z Bayerem atlas nieba.

Oprócz pracy naukowej i dydaktycznej Graff prowadził też działalność popularyzacyjną ogłaszając publikacje i książki popularne.

(Źródło: „Urania” nr 11/1978)
Urania – Postępy Astronomii   ISSN 1689-6009
Międzynarodowy Rok Astronomii 2009
Powered by FreeFind

Urania-PAwww
Urania - Postępy Astronomii Copyright © „Urania — Postępy Astronomii”
webmaster: Marek Gołębiewski
Validated by HTML Validator (based on Tidy)