Co ustalono podczas kongresu Międzynarodowej Unii Astronomicznej?

Kongres Międzynarodowej Unii Astronomicznej (IAU), który odbył się w Wiedniu, to gigantyczna konferencja naukowa, na której spotkało się 3000 astronomów z całego świata. Oprócz zagadnień naukowych dyskutowano także kwestie popularyzacji astronomii (przygotowania do IAU100 w przyszłym roku) oraz koordynowano działania na poziomie ogólnoświatowym. Prezentujemy podsumowanie.

XXX Kongres Międzynarodowej Unii Astronomicznej (IAU) trwał od 20 do 31 sierpnia 2018 r. Odbywał się w centrum kongresowym Vienna International Centre w Wiedniu, tuż obok jednej z czterech siedzib ONZ. Co ciekawe, to właśnie w Wiedniu mieści się Biuro ONZ ds. Przestrzeni Kosmicznej (UNOOSA).

W konferencji wzięło udział 3046 astronomów z 89 krajów. Oczywiście w danym momencie nie było na konferencji aż tak dużo osób jednocześnie, gdyż przy trwającej aż dwa tygodnie konferencji część osob uczestniczy w niej tylko w niektórych dniach. Oto zbiorowe zdjęcie uczestników z zakończenia konferencji:

Uczestnicy XXX Kongresu Międzynarodowej Unii Astronomicznej w Wiedniu. Fot.: IAU/M. Zamani

Kongres IAU to przede wszystkim konferencja naukowa. W jej ramach odbyło 7 kilkudniowych sympozjów, 15 trwających równolegle sesji tematycznych, 9 spotkań poszczególnych sekcji tematycznych IAU (zobacz dokładną listę tematów). Towarzyszyły im prelekcje ogólne i wydarzenia specjalne, np. zainaugurowano wystawy Above & Beyond oraz Inspiring Stars, które później będą jeździć po świecie.

Jedna z sesji była poświęcona popularyzacji astronomii, a jedno z sympozjów stuleciu IAU. W jego ramach prezentowana był m.in. "Urania", która wkrótce również świętuje 100-lecie swojej tradycji. Historia Uranii okazuje się być od początku związana z historią Międzynarodowej Unii Astronomicznej (IAU), bowiem już w pierszym numerze poprzedniczki "Uranii" (1/1919) były zawarte doniesienia o powstaniu IAU.

W przyszłym roku Międzynarodowa Unia Astronomiczna (IAU) będzie świętować 100 lat swojego istnienia. Polska jest członkiem IAU od prawie samego początku (od 1922 roku). Taką stuletnią rocznicę postanowiono wykorzystać do przeprowadzenia ogólnoświatowych projektów popularyzujących astronomię. Przy czym nie będzie to świętowanie samej IAU, a pokazanie społeczeństwom wszystkich krajów stulecia odkryć astronomicznych i kosmicznych oraz wpływu jaki wywarły na nasze życie i naszą cywilizację.

Warto wskazać, że w roku 2019 przypada też kilka innych rocznic, np. sto lat od potwierdzenia ogólnej teorii względności Alberta Einsteina (obserwacje zaćmienia Słońca w 1919 roku) czy 50 lat od załogowego lądowania na Księżycu. W tym pierwszym przypadku IAU będzie próbowała pokazać jak ważna dla naszej współczesnej cywilizacji jest ogólna teoria względności.

Wśród projektów realizowanych w ramach IAU100 będą inicjatywy skierowane do naczycieli i szkół (np. Einstein Schools, Open Astronomy Schools), projekty związane ochroną ciemnego nieba i wiele innych. Więcej informacji można znaleźć na witrynie IAU100. Aktualnie prowadzone są działania organizacyjne i przygotowujące poszczególne projekty. Organizacje, instytucje i osoby zainteresowane włączeniem się w te działania (na poziomie organizacyjnym) mogą kontaktować sie z krajowym komitetem IAU100 (iau@pta.edu.pl). Polecamy też wywiad z globalnym koordynatorem IAU zamieszczony w Uranii nr 2/2018.

Podczas kongresu w Wiedniu odbyło się też "walne zebranie" członków, na którym głosowano sprawy dotyczące samej IAU. W szczególności przyjęto 10 nowych krajów: Algierię, Cypr, Ghanę, Jordanię, Madagaskar, Maroko, Mozambik, Słowenię, Syrię i Zjednoczone Emiraty Arabskie. Oznacza to, że liczba krajów członkowskich wzrosła do 83. Przyjęto także 1243 nowych członków indywidualnych, czyli Międzynarodowa Unia Astronomiczna ma teraz ponad 13500 członków.

Przyjęto też kilka rezolucji. Ich treść nie jest może aż tak spekakularna, jak w 2006 roku, kiedy to Pluton stracił status planety, ale sprawdźmy co ustalono. Przyjęto strategiczny plan działania IAU na lata 2020-2030, zaktualizowano międzynarodowe ułady odniesienia, zaapelowano o digitalizację historycznych danych astronomicznych w celu ich zachowania dla przyszłych pokoleń. 

Ostatnia rezolucja dotyczyła zmiany nazwy "prawa Hubble'a" na "prawo Hubble'a-Lemaître'a" (dla uznania wkładu, jaki drugi z tych naukowców miał przy odkrywaniu tego prawa). Przegłosowano ją, ale zostanie przeprowadzone dodatkowe głosowanie elektroniczne wśród wszystkich członków IAU. Taki elektroniczny sposób głosowania, umożliwiający udział w podjęciu decyzji każdemu członkowi IAU, a nie tylko tym obecnym na kongresie, wprowadzono po "sprawie Plutona" .

Oto pełna lista rezolucji IAU:

  1. Resolution A1: the 10-year IAU Strategic Plan for the years 2020–2030.
  2. Resolution B1: the Geocentric and International Terrestrial Reference Systems and Frames.
  3. Resolution B2: the Third Realisation of the International Celestial Reference Frame.
  4. Resolution B3: the preservation, digitisation and scientific exploration of historical astronomical data.
  5. Resolution B4: the renaming of the Hubble law.

 

Nowym Prezydentem IAU będzie Ewine F. van Dishoeck, a Sekretarzem Generalnym - Maria Teresa V.T. Lago.

Następny kongres IAU odbędzie się w Busan w Korei Południowej w 2021 roku, a kolejny w Kapsztadzie w RPA w 2024 roku.

Więcej informacji: