W Dwingeloo w Holandii wystartował nowy project LOFARa – LOFAR4SW

Członkowie zespołu LOFAR4SW

W dniach 22-24 stycznia 2018 r. w Dwingeloo w Holandii spotkali się europejscy badacze z zajmujący się pogodą kosmiczną i badaniami z zakresu „Radio Science” stowarzyszeni w projekcie LOFAR. Polskę reprezentowało Centrum Badań Kosmicznych PAN. W pierwszym dniu spotkania oficjalnie zainicjowano nowy projekt nazwany „The LOFAR for Space Weather” (LOFAR4SW).

Projekt LOFAR4SW stanowi rozszerzenie już istniejącej infrastruktury badawczej LOFAR, które pozwoli naukowcom znaleźć odpowiedzi na ważne pytania dotyczące korony słonecznej, heliosfery czy jonosfery Ziemi. Należy też podkreślić, że projekt wyróżnia się wśród innych naukowych inicjatyw ze względu na duże znaczenie społeczne. Dotyczy to szczególnie części odnoszącej się do badań nad pogodą kosmiczną. Dostarczy on decydentom wiedzy i informacji niezbędnych do edukowania oraz ostrzegania społeczeństwa przed skutkami pogody kosmicznej.

Jest to o tyle ważne, że nasza infrastruktura zależna jest od technologii, na którą wpływ mają zmiany pogody kosmicznej, w tym szczególnie burze geomagnetyczne powiązane z wybuchami na Słońcu. Istotne jest, aby dużo wcześniej przewidzieć skalę takich burz magnetycznych, które mogą wywoływać straty idące w biliony dolarów.

Konsorcjum LOFAR4SW to partnerstwo naukowców współpracujących z kompetentnymi inżynierami, doświadczonymi w badaniach na niskich częstotliwościach i technikach przetwarzania masowych ilości danych.

CBK PAN jest jednym z partnerów w konsorcjum i w projekcie LOFAR4SW. Prof. Hanna Rothkaehl, która kieruje grupą fizyki plazmy w CBK PAN i jest koordynatorem polskiej stacji LOFAR PL610 Borowiec, została liderem jednego z głównych pakietów roboczych nowego projektu.

LOFAR (z ang. Low-Frequency Array for radio astronomy) to wieloantenowy radioteleskop wykorzystujący zjawisko interferencji fal radiowych, który został zaprojektowany i skonstruowany przez holenderską agencję ASTRON (Netherlands Institute for Radio Astronomy). Oficjalne jego otwarcie miało miejsce 12 czerwca 2010 r. Aktualnie LOFAR składa się z 51 stacji, z czego 38 znajduje się w Holandii, 6 w Niemczech, 3 w Polsce i po jednej we Francji, Szwecji, Wielkiej Brytanii, Irlandii. 52 stacja powstanie na na Łotwie w 2019 r.

Polska przystąpiła do projektu LOFAR w 2013 roku. W roku 2015 oddano wszystkie 3 polskie stacje, czyli PL610 w Borówcu pod Poznaniem, PL611 w Łazach koło Bochni i PL612 w Bałdach pod Olsztynem. Członkami polskiego konsorcjum LOFARa nazwanego POLFAR są w kolejności alfabetycznej: Centrum Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika PAN, Centrum Badań Kosmicznych PAN, Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe w Poznaniu, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, Uniwersytet Szczeciński, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie,  Uniwersytet Zielonogórski.

Więcej informacji o projekcie LOFAR4SW zostanie podanych w późniejszym terminie.

Paweł Z. Grochowalski

Źródło: CBK PAN

Zdjęcie: Członkowie zespołu LOFAR4SW, Copyrigh ASTRON