Przy pomocy danych obserwacyjnych z teleskopu kosmicznego Jamesa Webba zidentyfikowano najprawdopodobniej nieznany wcześniej księżyc krążący wokół Urana. Jeśli odkrycie się potwierdzi, liczba znanych satelitów tej planety wzrośnie do 29.
Obiekt pochodzi z obserwacji przeprowadzonych 2 lutego 2025 r. Został zauważony na serii 10 zdjęć o długim czasie naświetlania, wykonanych przez kamerę bliskiej podczerwieni (NIRCam). Jest to niewielki księżyc, który jednak umykał uwadze astronomów przez dziesiątki lat. Nie dostrzegła go nawet sonda Voyager 2, która mijała w bliskiej odległości układ Urana blisko 40 lat temu. Szacuje się, że jego średnica to około 10 kilometrów, i właśnie te niewielkie rozmiary sprawiły, że satelita był niewidoczny dla sondy oraz innych teleskopów.
Nowy księżyc jest czternastym w grupie małych wewnętrznych księżyców Urana krążących wewnątrz orbit jego większych księżyców: Mirandy, Ariela, Umbriela, Tytanii i Oberona. Krąży w odległości 56 000 kilometrów od centrum planety, po niemal kołowej orbicie w jej płaszczyźnie równikowej. Nie nazwany jeszcze obiekt jest mniejszy i znacznie słabiej widoczny niż najmniejsze z dotychczas znanych księżyców wewnętrznych Urana. Matthew Tiscareno z Instytutu SETI w Mountain View, członek zespołu badawczego, podkreśla, że z kolei żadna inna planeta naszego układu nie ma tak wielu małych księżyców wewnętrznych jak Uran, a ich złożone wzajemne relacje z pierścieniami świadczą o dość chaotycznej historii, w której rozgraniczenie między układem pierścieni a księżycami planety zacierają się.
Odkrycia dokonał zespół kierowany przez Maryame El Moutamid. Omawiane badania są jeszcze w toku i oczekują na proces recenzji naukowej. Wszystkie nazwy satelitów Urana są tradycyjnie związane z postaciami z dzieł Williama Szekspira i Alexandra Pope’a. Nazwa nowo odkrytego księżyca będzie wymagać zatwierdzenia przez Międzynarodową Unię Astronomiczną (IAU), organ zajmujący się nadawaniem oficjalnych nazw i oznaczeń obiektom astronomicznym.
Pod względem całkowitej liczby satelitów w Układzie Słonecznym nadal bez wątpienia króluje Saturn. Ma ich obecnie 274, czyli znacznie więcej niż inne planety. Także w tym roku, w marcu, astronomowie potwierdzili odkrycie 128 nowych, małych księżyców tego gazowego olbrzyma.
Źródło: NASA/JWST
Opracowanie: Elżbieta Kuligowska
Czytaj więcej:
Na ilustracji:
Astronomowie korzystający z teleskopu Jamesa Webba odkryli nowy księżyc krążący wokół Urana. Zdjęcie przedstawia satelitę o tymczasowym oznaczeniu S/2025 U1, a także 13 z 28 innych znanych księżyców krążących wokół Urana. Ze względu na ogromne różnice w poziomach jasności zdjęcie jest w rzeczywistości kompozycją trzech różnych zestawów danych, co pozwala nam dostrzec szczegóły atmosfery planety oraz jej pierścienie i księżyce. Dane zostały zebrane za pomocą szerokopasmowego filtra F150W2 kamery NIRCam, który przepuszcza fale podczerwone o długości od około 1,0 do 2,4 mikrona. Źródło: NASA, ESA, CSA, STScI, M. El Moutamid (SwRI), M. Hedman (University of Idaho)
