Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Jagiellońskiego uruchomiło stream na żywo, w którym widać... meteory. Czy wiedzieliście, że meteory można nie tylko zobaczyć, ale też wykryć za pomocą anteny? Także za dnia, bez względu na chmury i deszcz.
W OAUJ w Krakowie, na dachu Fortu 38 Skała, działają obecnie już dwie stacje radiowej obserwacji meteorów. Wykorzystujemy w nich zjawisko echa radiowego. Jak to działa? Gdy kosmiczna drobina (meteoroid) wpada w atmosferę, często spala się i zostawia za sobą pas zjonizowanej materii. Ten ślad działa jak lustro dla fal radiowych. Łapiemy sygnały z wojskowego radaru GRAVES we Francji. Ten radar działa na częstotliwości 143,050 MHz, ale bezpośrednio jego sygnały do nas nie docierają, radar dzieli bowiem od Krakowa około 1100 km i ze względu na krzywiznę Ziemi jest on dla nas pod horyzontem. Ale ślady meteorów, wysoko nad powierzchnią Ziemi, odbijają te sygnały sprawiając, że trafiają one prosto do anten w Krakowie.
Dlaczego właśnie fale radiowe? Gołym okiem widzimy tylko najjaśniejsze meteory w nocy. Jednak anteny "widzą" więcej – wykrywają nawet mikrometeory, które dla ludzkiego oka są niewidoczne. I to przez całą dobę!
Gdzie można to zobaczyć?
Stream na żywo
Od niedawna sygnał z krakowskiej stacji nastawionej na wizualizację transmitujemy także na YouTube. Tu można zapolować na radiowe „piki” oznaczające przelatujące kosmiczne drobiny:
https://youtube.com/@RadioMeteorHunting/live
Szukajcie sygnałów pojawiających się jako pojaśnienia w widmie, w okolicach częstotliwości 143,050 MHz (mniej więcej pośrodku). Warto włączyć głośniki, bo usłyszycie przy tym charakterystyczne "ping". Do tego można zauważyć i usłyszeć mnóstwo charakterystycznych sygnałów odbitych od przelatujących satelitów, a może i kosmicznych śmieci? Tworzą one skośne linie i wolno zmieniają częstotliwość. Anteny łapią też czasem sygnały odbijane od samolotów.
Globalne statystyki
Nasza druga stacja również bez przerwy zlicza meteory i wysyła oficjalne raporty do międzynarodowej bazy RMOB (pod nazwą "OAUJ"). Aktualne wykresy z tych zliczeń można podejrzeć
tutaj.
Tego rodzaju obserwacje radiowe to w naszym Obserwatorium już 7-letnia tradycja. Choć po wyłączeniu analogowej TV na wschodzie musieliśmy zmienić źródło sygnału i "przestroić się" na Francję, radiowe echa meteorów są znowu w naszym zasięgu. Zapraszamy uczniów, nauczycieli i wszystkie osoby zainteresowane kosmosem do obserwacji meteorów na żywo – tym bardziej, że już niedługo czeka nas kolejne maksimum roju Perseidów.
Czytaj więcej:
Opracowanie: Elżbieta Kuligowska
Źródło: OAUJ / WFAIS
