Ukraiński wywiad opublikował film z ataku na 70-metrowy radioteleskop na Ukrainie. Instrument kiedyś służył badaniom kosmosu, ale kilka lat temu został przez Rosję przekształcony w infrastrukturę wojskową wspierającą działanie rosyjskiego odpowiednika systemu GPS.
Opublikowany 31 sierpnia 2025 roku przez ukraińską jednostkę "Prymary" film pokazuje ataki dronów na różne rosyjskie obiekty radarowe i infrastrukturę pomocniczą systemu GLONASS (rosyjski odpowiednik systemu GPS). W szczególności widać, jak dron uderza w środek czaszy radioteleskopu RT-70. Widać też ataki na stacje pomocnicze systemu GLONASS (budynki wyglądające, jak kopuły astronomiczne).
Radioteleskop RT-70 znajduje się koło Eupatorii na Półwyspie Krymskim na Ukrainie. Tereny te są okupowane przez Rosję od 2014 roku.
Po aneksji Krymu, Rosja przekształciła obserwatorium pod Eupatorią w ośrodek badawczy swoich sił powietrzno-kosmicznych. Od 2017 roku radioteleskop funkcjonował jako system umożliwiający śledzenie i korygowania systemu nawigacji satelitarnej GLONASS. Chwalono się, że dzięki temu dokładność nawigacji poprawiła się o 30 proc. Radioteleskop zmodernizowano w 2021 roku.
Obiekt był już wcześniej atakowany ukraińskimi dronami w 2024 roku, ale wcześniejsze uszkodzenia naprawiono. Tym razem rozmiar szkód wydaje się większy. Prawdopodobnie trafiono odbiornik radiowy Goliat o mocy 200 kW w centrum anteny. Według Ukraińców, zmniejsza to możliwości rosyjskie w zakresie kontroli nad grupą satelitów.
Radioteleskop RT-70 koło Eupatorii. Źródło: S. Korotkiy / Wikimedia Commons / CC BY-SA 3.0.
Naukowa przeszłość radioteleskopu
Zanim stał się instalacją wykorzystywaną militarnie w wojnie rosyjsko-ukraińskiej, radioteleskop koło Eupatorii wnosił wkład w badania kosmosu.
Instrument należy do największych radioteleskopów na świecie. Powstał w 1978 roku w Związku Radzieckim. Dwie podobne 70-metrowe anteny wybudowano także w Suffie w Uzbekistanie i w Galenkach w Rosji.
Radioteleskop wykorzystywano m.in. do radarowych badań obiektów w Układzie Słonecznym oraz do utrzymywania łączności z sondami kosmicznymi, w tym badającymi Wenus i Marsa. Prowadzono nim także obserwacje astronomiczne w ramach sieci interferometrii wielkobazowej VLBI.
Radioteleskop w Eupatorii znany jest też m.in. z prób wysyłania wiadomości do pozaziemskich cywilizacji. Emisje sygnałów wykonywano w latach 1999, 2001, 2003 i 2008.
Więcej informacji:
Autor: Krzysztof Czart
Źródło: Główny Zarząd Wywiadu Ministerstwa Obrony Ukrainy
Zdjęcie na górze:
Atak ukraińskiego drona na radioteleskop RT-70 koło Eupatorii. Widok z kamery drona. Źródło: Główny Zarząd Wywiadu Ministerstwa Obrony Ukrainy.
