2 września 2025 r. w Toruniu odbyły się główne uroczystości z okazji Roku Wilhelminy Iwanowskiej 2025. Odsłonięto tablicę pamiątkową, otwarto wystawę, odbyła się też premiera spektaklu teatralnego o astronomce.
Minęło 120 lat od urodzin Wilhelminy Iwanowskiej. Z tej okazji Rada Miasta Torunia uchwaliła rok 2025 Rokiem Wilhelminy Iwanowskiej. Wśród różnych inicjatyw organizowanych w ramach tego wydarzenia, centralne uroczystości odbyły się 2 września 2025 r. w Toruniu.
Najpierw złożono kwiaty na grobie prof. Wilhelminy Iwanowskiej na cmentarzu przy ul. Gałczyńskiego. Wiązanki złożyły władze Torunia, Polskiego Towarzystwa Astronomicznego, Szkoły Podstawowej im. prof. Wilhelminy Iwanowskiej w Pigży, a także przedstawiciele Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Następnie uroczystości przeniosły się po budynek przy ul. Kraszewskiego 20-22, w którym mieszkała prof. Iwanowska. Przy klatce schodowej 20a odsłonięto tablicę pamiątkową o treści "W tym domu mieszkała w latach1960-1999 prof. Wilhelmina Iwanowska (1906-1999), twórczyni toruńskiej astronomii i Obserwatorium UMK w Piwnicach, w 120. rocznicę urodzin 2 XI 2025, mieszkańcy Torunia".
Przemówienia wygłosili m.in. Piotr Całbecki - marszałek województwa kujawsko-pomorskiego, Paweł Gulewski - prezydent Torunia, przedstawiciele Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, a także Jan Pruski, który jest wnukiem siostry prof. Iwanowskiej.
Obecne były poczty sztandarowe, w szczególności poczet Szkoły Podstawowej im. prof. Wilhelminy Iwanowskiej w Pigży, a także dzieci z tej szkoły. Były też delegacje Polskiego Towarzystwa Astronomicznego, Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii, przedstawiciele "Uranii - Postępów Astronomii", znajomi i współpracownicy prof. Iwanowskiej i inne osoby.
Po odsłonięciu tablicy, wykonaniu zdjęć i udzieleniu wywiadów mediom, uczestnicy uroczystości udali się do Książnicy Kopernikańskiej, gdzie otwarto wystawę pt. "Pierwsza dama polskiej astronomii. Prof. Wilhelmina Iwanowska".
Z kolei wieczorem w Akademickim Centrum Kultury i Sztuki Od Nowa odbyła się premiera sztuki teatralnej pt. "Astronomka". Jest to monodram opowiadający o życiu Wilhelminy Iwanowskiej, zrealizowany w formie musicalowej. Autorką i wykonawczynią jest Maria Cynk-Mikołajewska. Twórczyni monodramu uzyskała Stypendium Miasta Torunia w dziedzinie Kultury na jego opracowanie i zaprezentowanie
W każdym z elementów uroczystości brało udział po kilkadziesiąt osób.
2 października 2025 r. świętować będzie Szkoła Podstawowa im. prof. Wilhelminy Iwanowskiej w Pigży, a 24 października 2025 r. w Toruniu odbędzie się konferencja "Astronomki. W 120. rocznicę urodzin prof. Wilhelminy Iwanowskiej". Z kolei Polskie Towarzystwo Astronomiczne (PTA) przygotowuje film biograficzny o prof. Wilhelminie Iwanowskiej.
Wilhelmina Iwanowska (1905-1999) urodziła się w Wilnie. Po wojnie wraz z innymi pracownika Uniwersytetu Stefana Batorego przybyła do Torunia i brała udział w powstawaniu Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, a także stworzyła Obserwatorium Astronomiczne UMK w Piwnicach koło Torunia. Przeczytaj więcej o życiorysie Wilhelminy Iwanowskiej w naszym wcześniejszym artykule.
Grób prof. Wilhelminy Iwanowskiej. For.: Krzysztof Czart.
Wiązanka od Polskiego Towarzystwa Astronomicznego. Fot. Krzysztof Czart
Poczty sztandarowe podczas uroczystości odsłonięcia tablicy pamiątkowej z okazji Roku Wilhelminy Iwanowskiej 2025. Fot.: Krzysztof Czart
Dzieci i nauczyciele ze Szkoły Podstawowej im. prof. Wilhelminy Iwanowskiej w Pigży przy tablicy pamiątkowej poświęconej prof. Wilhelminie Iwanowskiej. Fot.: Krzysztof Czart.
Tablica pamiątkowa na budynku, w którym mieszkała prof. Wilhelmina Iwanowska. Fot. Krzysztof Czart.
Fragment wystawy pt. "Pierwsza dama polskiej astronomii. Prof. Wilhelmina Iwanowska". Fot.: Krzysztof Czart.
Fragment wystawy pt. "Pierwsza dama polskiej astronomii. Prof. Wilhelmina Iwanowska".
Spektakl teatralny pt. "Astronomka" o prof. Wilhelminie Iwanowskiej. Fot. Krzysztof Czart.
Spektakl teatralny pt. "Astronomka" o prof. Wilhelminie Iwanowskiej. Fot. Krzysztof Czart.
Więcej informacji:
- UMK: Pierwsza dama astronomii upamiętniona
- Toruń: Tu mieszkała Pani Profesor
- Biografia prof. Wilhelminy Iwanowskiej na stronie Instytutu Astronomii UMK
Autor: Krzysztof Czart
