Powoli dobiega końca misja Axiom 4. Sławosz Uznański-Wiśniewski wykonuje już ostatnie eksperymenty i trwają pierwsze przygotowania do powrotu. Statek Crew Dragon "Grace" ma zaplanowane oddokowanie od Międzynarodowej Stacji Kosmicznej 14 lipca o 13:05 czasu polskiego. Wszystko zależeć będzie od warunków pogodowych w miejscu planowanego wodowania u wybrzeży Kalifornii. Zapraszamy na jedno z ostatnich podsumowań misji IGNIS z Polakiem.
Poniedziałek, 7 lipca
Po poniedziałkowej pracy Sławosza na pokładzie stacji ISS, status realizacji podstawowych celów misji wyniósł już 82,6%. W ciągu dnia astronauta z załogą pracował nad 3 polskimi eksperymentami:
- EEG Neurofeedback - przeprowadzono kolejną sesję treningu mózgu, podczas którego na stan emocji stara się oddziaływać obserwując na żywo aktywność mózgu
- MXene in LEO - praktycznie codziennie Sławosz i inni astronauci testują innowacyjne nanomateriały MXene, które kiedyś mogłyby zastąpić obecnie stosowane pulsometry, noszone przez astronautów
- PhotonGrav - komunikacja z komputerem poprzez modulację przepływu krwi w mózgu, tzw. interfejs mózg-komputer. Pierwsza taka komunikacja powiodła się 2 lipca, w poniedziałek nastąpiła kolejna sesja
Wtedy odbyła się też kolejna sesja komunikacji Polski ze stacją. Tym razem była to konferencja dla dziennikarzy, podczas której Polak połączył się i odpowiadał na pytania 11 różnych redakcji. Wydarzenie zorganizowano w Centrum Nauki Kopernik w Warszawie.
Oprócz sesji połączeniowej, astronauta w ciągu dnia nagrał też film edukacyjny na temat życia codziennego na ISS.
Oczywiście jak zwykle cała załoga Ax4 realizowała napięty program naukowy. Shubanshu Shukla (Shux) z Indii porównywał dwa szczepy sinic żeby sprawdzić jak zachowują się i rozwijają w warunkach mikrograwitacji. Zajmował się też hodowlą mikroalg, które w przyszłości mogłyby służyć jako pożywienie lub generatory tlenu dla długich misji kosmicznych.

Tibor Kapu z Węgier dbał o rzodkiew i pszenicę, które zostały wysłane w ramach badania VITAPRIC. W eksperymencie testowane jest zachowanie i wzrost roślin pod wpływe, specjalnych odżywek dodanych do gleby.
Załoga działała też wspólnie przy wielu badaniach jak np. Voyager Displays - testy wpływu nieważkości na ruch i koordynacje gałek ocznych, czy ENPERCHAR - badanie orientacji przestrzennej i ergonomii na orbicie.
Peggy Whitson w tym tygodniu już zakończyła swój własny program naukowy i skupiła się na pomocy wszystkim trzem astronautom misji Ax4 w wykonywaniu swoich eksperymentów na stacji.

Wtorek, 8 lipca
Sławosz Uznański-Wiśniewski realizował we wtorek kolejne polskie eksperymenty. W agendzie było wykonanie:
- EEG Neurofeedback - kolejnej sesja stymulacji mózgu poprzez wgląd w jego fale
- AstroMentalHealth - wypełnienie ankiet dotyczących nastroju na orbicie
Polak wziął też udział w kolejnym połączeniu z Polską. W Centrum Nauki Kopernik odbyło się spotkanie edukacyjne, w którym Sławosz odpowiadał na pytania laureatów konkursu "Zapytaj astronautę". Podczas wydarzenia wykonał też 3 eksperymenty edukacyjne, zaproponowane i zaprojektowane przez uczniów.
Cała załoga misji Axiom 4 pojawiła się też w rozmowie z dr Lucie Low - główną naukowczynią firmy Axiom Space. Astronauci opowiadali o swoich badaniach prowadzonych na ISS. Tibor Kapu opowiedział na przykład, że ogrodnictwo stanie się po tej misji jego nowym hobby na Ziemi, z uwagi na to jak dobrze ta sztuka wychodzi mu na orbicie.

Inni członkowie misji również wykonywali swoje badania. Shux z Indii kontynuował badanie nasion różnych roślin oraz mikroalg. Tibor testował czułość sensorów ruchu w smartfonie w badaniu IMU-DRS.
Cała załoga wykonywała wiele wspólnych zadań. Kontynuowali monitoring gałek ocznych w eksperymencie Voyager Displays. Przeprowadzili też sesję elektrostymulacji EMS mięśni, celem testów nowych metod ćwiczeń, testowali też nowe materiały do ubrań pod kątem przewodzenia ciepła.
Środa, 9 lipca
13. dzień misji IGNIS był dniem zasłużonego odpoczynku dla całej załogi misji Axiom 4, ale też luźniejszym dniem dla astronautów regularnej długoterminowej 73. Ekspedycji. Sławosz i towarzysze jego podróży mogli poświęcić czas na dłuższe rozmowy z bliskimi, regenerację i podziwianie widoków z pokładu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.
Czwartek, 10 lipca
Po czwartku stan realizacji podstawowych celów misji IGNIS wyniósł już 91,3%. Sławosz z załogą byli wczoraj zaangażowani w dwa polskie eksperymenty:
- Human Gut Microbiota - zbieranie próbek biologicznych celem oceny bakteryjnej flory jelitowej na orbicie
- AstroMentalHealth - codzienne kwestionariusze stanu psychicznego załogi.
Polska Agencja Kosmiczna POLSA pochwaliła się też, że dodatkowe działania zostały zrealizowane w 20%.

Peggy jak przez cały ten tydzień pomagała pozostałym członkom misji w realizacji ich eksperymentów. Shux pracował z mikroalgami. Tibor obserwował eksperyment Fruit Fly DNA Repair, w którym sprawdzane jest jak promieniowanie kosmiczne wpływa na DNA. Przeprowadził też w czwartek badanie Shear Instabilities, gdzie pracował z zestawem eksperymentalnym dynamiki płynów, symulując na przykład słynny sześciokąt burzowy na biegunie Saturna. Badanie przysłuży się naukom planetarnym i modelowaniu klimatycznemu.
Cała załoga brała udział też w wielu badaniach wspólnie. Sprawdzali ruch gałek ocznych i koordynację w eksperymencie Voyager Displays, testowali zdolności motoryczne w Neuromotion VR i zebrali dane do ENPENCHAR, badającego jak powinny wyglądać ergonomiczne wnętrza stacji kosmicznych.
Sławosz opublikował także wczoraj film pokazujący jak wyglądają ćwiczenia na pokładzie stacji. Plan treningowy jest bardzo ważny, by przeciwdziałać zanikaniu tkanki mięśniowej. Załoga krótkoterminowa nie ćwiczy aż tyle co stałe ekspedycja, ale nadal musi regularnie wykonywać trening.
Na koniec dnia cała załoga misji Axiom 4 i Ekspedycji 73. zebrała się na wspólnej kolacji. Kilkudaniowa uczta została przygotowana przez różnych astronautów.

Piątek, 11 lipca
Piątek był przedostanim dniem, w którym był czas na prowadzenie eksperymentów. W niedzielę cały czas zostanie przeznaczony już na pakowanie. Polak wykonywał cztery badania:
- Działał przy pobieraniu próbek do eksperymentów Immune Multiomics i Human Gut Microbiota
- Wypełnił kolejny wpis do dziennika AstroMentalHealth dot. badania nastroju
- Testował nanomateriały do noszonego pulsometru w ramach MXene in LEO
Większość działań załogi Ax4 skupia się już na przygotowaniach do powrotu, a w szczególności przygotowania próbek, które wrócą na Ziemię. Shux z Indii zamroził już próbki mikroalg, które hodował na orbicie przez ponad 2 tygodnie. Cała załoga brała wspólnie udział w wielu eksperymentach. Astronauci kontynuowali badania ruchu gałek ocznych w Voyager Displays. Nagrali także kolejne próbki głosu w badaniu Voice in Space, sprawdzającym jak ten głos w nieważkości się zmienia. Po raz kolejny załoga przeprowadziła test Aqcuired Equivalence Test, sprawdzający adaptację do nieważkości i jej wpływ na procesy uczenia się. Astronauci zbierali też próbki biologiczne dla wielu eksperymentów w tym dla polskich Immune Multiomics i Human Gut Microbiota.

Opracowanie: Rafał Grabiański
Na podstawie: NASA/Axiom Space/POLSA
Na zdjęciu tytułowym: Sławosz Uznański-Wiśniewski podczas pracy w module Columbus na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Źródło: ESA.

