Przejdź do treści

2018 - rakietowe podsumowanie roku

img

Udany start największej obecnie rakiety świata, pierwszy "kosmiczny" lot rakietoplanu firmy Virgin Galactic, rekordowa liczba startów rakietowych od prawie 30 lat... 2018 rok był pełny wydarzeń związanych z rozwojem techniki rakietowej i technologii kosmicznych. Wybieramy najważniejsze, które opisywaliśmy w mijającym roku na łamach portalu i podsumowujemy rok startów rakietowych.


Sprawdź inne podsumowania 2018 roku

Najważniejsze odkrycia w astronautyce

Najpiękniejsze obrazy satelitarne Ziemi


Statystyki ze względu na państwa

W tym roku najwięcej udanych startów rakietowych, bo aż 38 przeprowadziły Chiny (18 w 2017 roku). Zepchnęły tym samym z pierwszego miejsca USA, które odnotowały 31 udanych lotów orbitalnych (29 misji w poprzednim roku). Na trzecim miejscu znalazła się Rosja z 19 startami zakończonymi powodzeniem.

Za podium znalazły się kolejno (w nawiasie liczba udanych startów w 2017 roku):
4. Europa - 8 startów (9)
5. Indie - 7 startów (5)
6. Japonia - 6 startów (7)
7. Nowa Zelandia - 3 starty (1)

Statystyki ze względu na rodzaj rakiety

Tytuł najpopularniejszej rodziny rakiet przypadł w tym roku starej generacji chińskich rakiet Długi Marsz 2/3/4, którym wykonano 34 udane starty (12 w 2017 roku). Drugie miejsce zajęła rakieta Falcon 9 z 21 startami (18 lotów w 2017 roku). Ostatni stopień podium zajęła rosyjska rodzina rakiet R-7 z 16 udanymi startami (15 lotów w 2017 roku).

Znaczącą liczbę startów miały też w tym roku:
4. Ariane 5, PSLV/GSLV - po 6 startów
5. Atlas V - 5 startów
6. H-II - 4 starty
6. Electron, Długi Marsz 11 - 3 starty

Debiutujące rakiety

  • Falcon Heavy

  • Sojuz 2.1v

10 najważniejszych wydarzeń

Pierwszy start rakiety Falcon Heavy

falconheavy
Źródło: SpaceX

Z historycznego miejsca, z którego dziesięciolecia temu amerykańscy astronauci lecieli na Księżyc wystartowała rakieta Falcon Heavy. Długo oczekiwany start był udany i wyniósł na heliocentryczną orbitę samochód marki Tesla. Udany lot zapoczątkował karierę najcięższej obecnie rakiety świata - nie stworzonej przez wielkie agencje państwowe jak NASA, ale prywatną firmę SpaceX. Na dodatek dwa boczne stopnie powróciły i wylądowały na ziemi.

Firma już zarezerwowała swoją nową rakietę dla kilku klientów. Swoje miejsce wykupiły już firmy Arabsat, Inmarsat, Siły Powietrzne USA oraz VIASAT.

Ponad 100 startów orbitalnych

lm
Źródło: Xinhua/Hao Wei

Rok 2018 był rekordowy pod względem liczby startów rakietowych. Łącznie przeprowadzono 112 udanych lotów - najwięcej od 1990 roku kiedy 116 startów zakończyło się powodzeniem. Znaczący udział miały w tym Chiny, które już w sierpniu pobiły swój roczny rekord startów orbitalnych. Do tego trzeba doliczyć rekordowy rok dla firmy SpaceX, pierwsze powodzenia rakiety Electron oraz stabilne harmonogramy startów europejskich, japońskich i indyjskich rakiet. Rosja miała także względnie udany rok, gdyby nie awaria misji załogowej Sojuz MS-10.

Sukcesy rakiety Electron, rynek dla małych rakiet

electron
Źródło: Trevor Mahlmann/Rocket Lab

W styczniu 2018 roku udał się pierwszy lot orbitalny rakiety Electron. Jest to pierwsza rakieta orbitalna używająca silników z elektrycznymi pompami. Rakieta firmy Rocket Lab, która ma wysyłać niewielkie ładunki na orbitę po udanym locie testowym, przeprowadziła dwie udane misje komercyjne w przeciągu niecałego miesiąca: w listopadzie i w grudniu 2018 roku.

Rok 2018 był wyjątkowo udany dla małych rakiet. W lutym skutecznie zadebiutowała japońska rakieta SS-520-5. Po udanym locie, ta przerobiona rakieta sondażowa stała się najmniejszym systemem orbitalnym na świecie.

W październiku 2018 roku odbył się pierwszy start chińskiej prywatnej rakiety Zhuque-1. Niestety problem z trzecim stopniem rakiety uniemożliwił osiągnięcie orbity.

NASA na Księżyc

moon
Źródło: NASA

Już od 2017 roku stało się jasne, że NASA swój program załogowy skieruję całkowicie w stronę Księżyca. W październiku ogłoszono rywalizację w komercyjnym programie dostarczenia sprzętu naukowego na powierzchnię naszego naturalnego satelity (Commercial Lunar Payload Services). Pod koniec listopada ogłoszono 9 firm, które będą mogły starać się o te kontrakty.

Sama projektowana stacja wokółksiężycowa doczekała się nowej nazwy - Lunar Orbital Platform - Gateway (LOP-G). Nadal uszczegóławiane są plany jej budowy i wykorzystania. Poznaliśmy już wstępny harmonogram lotów do niej.

Sukcesy i kolejne plany firmy SpaceX

spacex
Źródło: SpaceX

To był świetny rok dla firmy SpaceX. Przeprowadziła rekordową liczbę 22 startów orbitalnych, z których wszystkie były udane. Zadebiutowała w spektakularny sposób z najcięższą rakietą operacyjną świata Falcon Heavy. Elon Musk, właściciel firmy, przedstawił japońskiego miliardera, który będzie pierwszym klientem budowanego superciężkiego systemu BFR (obecnie zwanego Starship). Ma on polecieć wraz z wybranymi artystami w podróż wokół Księżyca. Firma jest też już coraz bliżej pierwszych lotów załogowych do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, na pokładzie statku Crew Dragon. Bezzałogowy lot testowy do ISS odbędzie się na początku 2019 roku.

Plany księżycowe firm prywatnych i Chin

moon
Źródło: NASA

W 2018 roku często byliśmy świadkami ogłoszeń planów związanych z Księżycem. W kwietniu swoje plany utworzenia gospodarki wokółksiężycowej ogłosił ULA - operator rakiet Atlas V i Delta. Koncepcję własnego czteroosobowego lądownika księżycowego zaprezentowała firma Lockheed Martin podczas tegorocznego Międzynarodowego Kongresu Astronautycznego.

Jednocześnie na początku roku ogłoszono, że nie uda się rozstrzygnąć konkursu Google Lunar X-Prize, którego celem było wysłanie komercyjnego łazika na powierzchnię Srebrnego Globu. Mimo braku nagrody część zespołów nadal kontynuuje prace i zapowiada wysłanie ładunków na Księżyc przed 2020 rokiem.

W grudniu wystartowała chińska misja Chang'e 4 do niewidocznej strony Księżyca. Wcześniej wysłano tam orbiter, który będzie pośrednikiem komunikacyjnym między lądownikiem i łazikiem, a Ziemią.

Postępy Blue Origin

blueorigin
Źródło: Blue Origin

2018 był udanym rokiem dla firmy Blue Origin, należącej do właściciela Amazonu Jeffa Bezosa. Rakieta New Shepard przeprowadziła kilka udanych lotów suborbitalnych, w tym krytyczny test systemu ratunkowego. Silnik BE-4 rozwijany przez firmę został wybrany jako silnik nowego systemu rakietowego Vulcan konsorcjum ULA.

Firma cały czas rozwija swój suborbitalny system turystyczny, ale wkłada też wysiłek w budowę nowej ciężkiej rakiety New Glenn. Na pewno usłyszymy o niej w 2019 roku.

Pierwszy kosmiczny lot VSS Unity

virgin-galactic
Źródło: Virgin Galactic.

Drugi egzemplarz rakietoplanu SpaceShipTwo firmy Virgin Galactic osiągnął po raz pierwszy granicę kosmosu. W grudniowym locie statek osiągnął pułap 82 km. To symboliczny krok dla firmy, która od ponad 10 lat rozwija system turystycznych lotów suborbitalnych. Firma miliardera Richarda Bransona odbudowała się po katastrofie w 2014 roku, w której zginął jeden z pilotów testowych. Firma zapowiada kolejne testy w 2019 roku z dłuższym odpaleniem silnika.

Kolejne opóźnienia programów NASA - teleskop JWST i system SLS

jwst
Źródło: ESA, NASA, S. Beckwith (STScI) and the HUDF Team, Northrop Grumman Aerospace Systems / STScI / ATG medialab.

Niestety kolejne opóźnienia dotykają flagowe projekty NASA. W czerwcu informowaliśmy o kolejnym przełożeniu startu Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webb'a. Obecnie planowana data startu to 30 marca 2021 roku. W 2018 roku dowiedzieliśmy się także oficjalnie o przełożeniu pierwszego bezzałogowego testu ciężkiego systemu rakietowego SLS na koniec 2019 roku. Niewiadomo czy nadzieja ambitnego programu załogowego NASA nie zostanie po raz kolejny opóźniona w przyszłym roku.

Koniec rakiety Delta II

deltaii
Źródło: NASA.

15 września 2018 roku wystartował ostatni egzemplarz rakiety Delta II. W ostatniej misji rakieta wyniosła satelitę badań klimatu ICESAT 2. Rakieta była użytkowana od 1989 roku. Brała udział w ponad 150 misjach. Na jej szczycie wynoszono pierwsze satelity systemu nawigacyjnego GPS, czy łaziki marsjańskie MER Spirit i Opportunity.

Chronologia startów

Poniżej tabularyczne zestawienie wszystkich prób orbitalnych przeprowadzonych w 2018 roku. Na czerwono zaznaczono nieudane loty.

Zestaw startów rakiet orbitalnych w 2018 roku
Data Misja Rakieta Miejsce startu
8 stycznia Zuma Falcon 9 Cape Canaveral
9 stycznia Gaojing-1 (03,04) Długi Marsz 2D Taiyuan
11 stycznia Beidou-3 (26,27) Długi Marsz 3B Xichang
12 stycznia Cartosat-2F (+ wiele mniejszych ładunków) PSLV Satish Dhawan
12 stycznia Topaz 5 Delta IV M Vandenberg
13 stycznia LKW 3 Długi Marsz 2D Jiuquan
18 stycznia ASNARO 2 Epsilon Kagoshima
19 stycznia Jilin-1 (07,08) (+ wiele mniejszych ładunków) Długi Marsz 11 Jiuquan
20 stycznia SBIRS GEO 4 Atlas V Cape Canaveral
21 stycznia Still Testing Electron Onenui Station
25 stycznia Yaogan 30-04 (01,02,03), Weina 1A Długi Marsz 2C Xichang
25 stycznia SES 14, Al Yah 3 Ariane 5 Kourou
31 stycznia GovSat 1 Falcon 9 Cape Canaveral
1 lutego Kanopus V (3,4) (+ wiele mniejszych ładunków) Sojuz 2.1a Wostocznyj
2 lutego Zhangsheng 1 (+ wiele mniejszych ładunków) Długi Marsz 2D Jiuquan
3 lutego TRICOM 1R SS-520 Kagoshima
6 lutego Tesla Roadster Falcon Heavy Cape Canaveral
12 lutego Beidou-3 (28, 29) Długi Marsz 3B Xichang
13 lutego Progress-MS 08 Sojuz 2.1a Bajkonur
22 lutego Paz, Microsat (2a, 2b) Falcon 9 Vandenberg
27 lutego IGC-Optical 6 H-IIA Tanegashima
1 marca GOES 17 Atlas V Cape Canaveral
6 marca Hispasat 30W-6, PODSAT 1 Falcon 9 Cape Canaveral
9 marca O3b (13,14,15,16) Sojuz ST-B Kourou
17 marca LKW 4 Długi Marsz 2D Jiuquan
21 marca Sojuz-MS 08 Sojuz FG Bajkonur
29 marca GSat 6A GSLV Satish Dhawan
29 marca EMKA 1 Sojuz 2.1v Plesieck
29 marca Beidou-3 M (30,31) Długi Marsz 3B Xichang
30 marca Iridium-NEXT (140,142-150,157) Falcon 9 Vandenberg
31 marca Gaofen 1 (02,03,04) Długi Marsz 4C Taiyuan
2 kwietnia Dragon CRS-14 Falcon 9 Cape Canaveral
5 kwietnia DSN 1/Superbird 8, HYLAS 4 Ariane 5 Kourou
10 kwietnia Yaogan 31A, 31B, 31C, Weina 1B Długi Marsz 4C Jiuquan
11 kwietnia IRNSS 1I PSLV Satish Dhawan
14 kwietnia CBAS, EAGLE, Mycroft (+ inne ładunki) Atlas V Cape Canaveral
18 kwietnia Blagovest 12L Proton-M Bajkonur
18 kwietnia TESS Falcon 9 Cape Canaveral
25 kwietnia Sentinel 3B Rokot Plesieck
26 kwietnia OVS 2A, OHS (2A,2B,2C,2D) Długi Marsz 11 Jiuquan
3 maja APStar 6C Długi Marsz 3B Xichang
5 maja InSight Atlas V Vandenberg
8 maja Gaofen 5 Długi Marsz 4C Taiyuan
11 maja Bangabandhu 1 Falcon 9 Cape Canaveral
20 maja Queqiao Długi Marsz 4C Xichang
21 maja Cygnus CRS-9 (+ wiele innych ładunków) Antares Wallops
22 maja Iridium-NEXT (110,147,152,161,162), GRACE-FO (1,2) Falcon 9 Vandenberg
2 czerwca Gaofen 6 Długi Marsz 2D Jiuquan
4 czerwca SES 12 Falcon 9 Cape Canaveral
5 czerwca FY 2H Długi Marsz 3A Xichang
6 czerwca Sojuz-MS 09 Sojuz FG Bajkonur
12 czerwca IGS Radar 6 H-IIA Tanegashima
16 czerwca Uragan-M 47 Sojuz 2.1b Plesieck
27 czerwca XJS A, XJS B Długi Marsz 2C Xichang
29 czerwca Dragon CRS-15 (+ wiele innych ładunków) Falcon 9 Cape Canaveral
9 lipca PRSS 1, PakTES 1A Długi Marsz 2C Jiuquan
9 lipca Beidou-2 I7 Długi Marsz 3A Xichang
9 lipca Progress-mS 09 Sojuz 2.1a Bajkonur
22 lipca Telstar 19V Falcon 9 Cape Canaveral
25 lipca Galileo (FOC FM 19,20,21,22) Ariane 5 Kourou
25 lipca Iridium-NEXT (154-156,158-160,163-166) Falcon 9 Vandenberg
29 lipca Beidou-3 M (33,34) Długi Marsz 3B Xichang
31 lipca Gaofen 11 Długi Marsz 4B Taiyuan
6 sierpnia Telkom 4 Falcon 9 Cape Canaveral
12 sierpnia Parker Solar Probe Delta IV Heavy Cape Canaveral
22 sierpnia Aeolus Vega Kourou
24 sierpnia Beidou-3 M (35,36) Długi Marsz 3B Xichang
7 września HY 1C Długi Marsz 2C Taiyuan
10 września Telstar 18V/ApStar 5C Falcon 9 Cape Canaveral
15 września ICESAT 2 (+ wiele innych ładunków) Delta II Vandenberg
16 września NovaSAR-S 1, SSTL-S1 4 PSLV Satish Dhawan
19 września Beidou-3 M (37,38) Długi Marsz 3B Xichang
22 września HTV 7 H-IIB Tanegashima
25 września Horizons 3e, Azerspace 2 Ariane 5 Kourou
29 września CentiSpace-1 S1 Kuaizhou-1A Jiuquan
7 października SAOCOM 1A Falcon 9 Vandenberg
9 października Yaogan 32 (01,02) Długi Marsz 2C Jiuquan

11 października

Sojuz-MS 10

Sojuz FG

Bajkonur

15 października Beidou-3 M (39,40) Długi Marsz 3B Xichang
17 października AEHF 4 Atlas V Cape Canaveral
20 października BepiColombo Ariane 5 Kourou
24 października HY 2B (+ inne ładunki) Długi Marsz 4B Taiyuan
24 października Lotos-S1 3 Sojuz 2.1b Plesieck

27 października

Weilai 1

ZhuQue-1

Jiuquan

29 października CFOSAT (+ wiele innych ładunków) Długi Marsz 2C Jiuquan
29 października Ibuki 2, KhalifaSat (+ wiele innych ładunków) H-IIA Tanegashima
1 listopada Beidou-3 G1Q Długi Marsz 3B Xichang
3 listopada Uragan-M 48 Sojuz 2.1b Plesieck
7 listopada METOP C Sojuz ST-B Kourou
11 listopada CICERO 10 (+ wiele innych ładunków) Electron Onenui Station
14 listopada GSat 29 GSLV Satish Dhawan
15 listopada Es'hail 2 Falcon 9 Cape Canaveral
16 listopada Progress-MS 10 Sojuz FG Bajkonur
17 listopada Cygnus CRS-10 Antares Wallops
18 listopada Beidou-3 M (42,43) Długi Marsz 3B Xichang
19 listopada SY 6 (+inne ładunki) Długi Marsz 2D Jiuquan
21 listopada Mohammed VI B Vega Kourou
29 listopada HySIS (+ wiele innych ładunków) PSLV Satish Dhawan
30 listopada Strela-3M (16,17,18) Rokot Plesieck
3 grudnia Sojuz-MS 11 Sojuz FG Bajkonur
3 grudnia SkySat 14,15 (+ wiele innych ładunków, w tym polski PW-Sat 2) Falcon 9 Vandenberg
4 grudnia GSat 11, GEO-KOMPSAT 2A Ariane 5 Kourou
5 grudnia Dragon CRS-16 Falcon 9 Cape Canaveral
7 grudnia Saudisat 5A,5B (+ inne ładunki) Długi Marsz 2D Jiuquan
7 grudnia Chang'e 4 Długi Marsz 3B Xichang
16 grudnia Wiele małych satelitów Electron Onenui Station
19 grudnia GSat 7A GSLV Satish Dhawan
19 grudnia CSO 1 Sojuz ST-A Kourou
21 grudnia Blagovest 13L Proton-M Bajkonur
21 grudnia Hongyun 1 Długi Marsz 11 Jiuquan
23 grudnia GPS-3 1 Falcon 9 Cape Canaveral
24 grudnia TJS 3 Długi Marsz 3C Xichang
27 grudnia Kanopus-V 5,6 Sojuz 2.1a Wostocznyj
29 grudnia Hongyan 1, Yunhai-2 (01-06) Długi Marsz 2D Jiuquan

Opracowanie: Rafał Grabiański