Coraz więcej planetoid (asteroid) nosi nazwy związane z Polską. Do tego grona dołączyły obiekty, których patronami zostali astronom Henryk Chrupała, zakonnice Faustyna Kowalska i Urszula Ledóchowska oraz trener strzelectwa sportowego Wojciech Kulmatycki.
Nazwy obiektom astronomicznym nadaje Międzynarodowa Unia Astronomiczna (IAU). W przypadku planetoid propozycje mogą składać odkrywcy tych ciał, gdy obiekt ma już dobrze poznaną orbitę. Specjalna komisja ocenia propozycje i jeśli spełniają zestaw kryteriów, stają się oficjalnymi nazwami tych ciał niebieskich.
Lista nowych nazw ukazuje się w „WSGBN Bulletin”. Najnowsze wydanie ukazało się 9 stycznia i przyniosło 29 nowo nazwanych planetoid, wśród których cztery dotyczą Polaków.
Astronom na niebie
Obiekt (683868) Chrupała, wcześniej znany pod oznaczeniem 2008 EK172, został odkryty przez Polaków 31 sierpnia 2013 roku. Odkrywcami są Michał Kusiak i Michał Żołnowski. Obaj mają na swoim koncie wiele odkrytych planetoid. Dla planetoidy o numerze 683868 zaproponowali wyróżnienie Henryka Chrupały (1938-2015), polskiego astronoma, fizyka i popularyzatora astronomii. Przez wiele lat był dyrektorem Planetarium Śląskiego (1973-2003). Znany jest też z zaangażowania w Olimpiadę Astronomiczną, dla której był jednym z organizatorów i przez wiele lat przewodniczył Komitetowi Głównemu Olimpiady Astronomicznej.
Henryk Chrupała otrzymał odznaczenia państwowe: Złoty Krzyż Zasługi, Medal Komisji Edukacji Narodowej. Jego pracę doceniło też środowisko astronomiczne: Nagrodę i Medal im. Włodzimierza Zonna za upowszechnianie wiedzy o Wszechświecie przyznało mu Polskie Towarzystwo Astronomiczne (PTA).
Dwie zakonnice i święte
Przejdźmy teraz do osób związanych z niebem, ale w innym rozumieniu tego pojęcia. Chodzi o dwie zakonnice uznane za święte przez Kościół katolicki.
Planetoida (798737) Faustina, znana też jako 2012 VZ114 poświęcona jest Faustynie Kowalskiej (1905–1938), która była zakonnicą ze Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia. Wspominana jest jako mistyczka z wizjami i objawieniami. Kościół katolicki kanonizował ją w 2000 roku.
Z kolei asteroida (798772) Ledochowska, inne oznaczenie 2012 WH32, wyróżnia Urszulę Ledóchowską (1865-1939), czyli również polską zakonnicę. Ledóchowska stworzyła Zgromadzenie Sióstr Urszulanek Serca Jezusa Konającego. Była szczególnie ceniona za poświęcenie dla innych, w tym dzieci. Z nagród państwowych otrzymała Krzyż Niepodległości, Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski oraz Złoty Krzyż Zasługi. W 2003 roku została kanonizowana na świętą przez Kościół katolicki.
Obie planetoidy odkryli Kazimierz Czernis oraz Richard P. Boyle. Pierwszy z odkrywców to polsko-litewski astronom. Zawdzięczamy mu sporo wiele polskich nazw planetoid.
Trener sportowy
Asteroida (836465) Kulmatycki, czyli obiekt 2012 RY11, została odkryta 11 września 2012 roku przez Michała Kusiaka i Michała Żołnowskiego. Tutaj patronem kosmicznej skały został Wojciech Kulmatycki (ur. 1963), który jest trenerem strzelectwa sportowego. Jest także popularyzatorem tej dyscypliny sportu oraz trenerem kadry narodowej w konkurencji pistoletu sportowego i pistoletu szybkostrzelnego. Jego zawodnicy zwyciężali wielokrotnie w zawodach organizowanych przez Międzynarodową Federację Strzelectwa Sportowego.
Autor: Krzysztof Czart
Źródło: IAU
Na ilustracji:
Zdjęcia Polaków, których wyróżniono nowymi nazwami planetoid. Od lewej: Henryk Chrupała, Faustyna Kowalska, Urszula Ledóchowska, Wojciech Kulmatycki. Źródła zdjęć: Urania / Wikipedia / Zawisza Bydgoszcz. Zdjęcie w tle: planetoida Westa, źródło; NASA..
