Przejdź do treści

Kosmiczny teleskop CHEOPS gotowy do obserwacji planet

Gwiazda HD 93396 i planeta KELT-11b (wizja artystyczna)

Nowy kosmiczny teleskop do obserwacji tranzytów egzoplanet - CHEOPS - pomyślnie przeszedł testy na orbicie i wkrótce ma rozpocząć badania naukowe. W ramach testów udało się dokładnie wyznaczyć średnicę planety KELT-11b w układzie HD 93396.

CHaracterising ExOPlanet Satellite (CHEOPS) jest nazwą misji satelitarnej prowadzonej przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA). Jej plany zostały zaakceptowane przez agencję w październiku 2012 r. Wyniesienie obserwatorium w kosmos nastąpiło w grudniu 2019 r.

Od stycznia 2020 r. trwały testy orbitalne satelity CHEOPS. Po trzech miesiącach przygotowano raport i 16 kwietnia ESA ogłosiła, że wszystko działa poprawnie, a uzyskiwana jakość obserwacji jest nawet lepsza niż oczekiwane. Według zapowiedzi, faza obserwacji naukowych rozpocznie się pod koniec kwietnia.

W ramach testów, w trakcie ostatnich dwóch tygodni, prowadzono obserwacje dwóch gwiazd, o których wiadomo, że posiadają planety tranzytujące. Właśnie obserwacje tranzytów znanych planet są podstawowym celem misji CHEOPS. Naukowcy będą monitorować zmiany blasku gwiazdy w momencie, gdy przechodzi przed nią planeta (tranzyt), aby na tej podstawie ustalić dokładny rozmiar planety, a potem - w połączeniu z niezależnymi informacjami o masie - określić jej średnią gęstość.

 

Pierwsza egzoplaneta misji CHEOPS

Pierwsza krzywa zmian blasku uzyskana przez satelitę CHEOPS, która pokazuje tranzyt planety KELT-11b na tle gwiazdy HD 93396. Źródło: ESA.

 

Pierwsza egzoplaneta misji CHEOPS

W szczególności, w ramach testów, obserwowana była gwiazda HD 93396, oddalona od nas o 320 lat świetlnych. Wiadomo, że krąży wokół niej tranzytująca planeta KELT-11b, odkryta w 2016 roku. Gwiazda - żółty podolbrzym - jest trochę chłodniejsza, ale za to trzy razy większa od Słońca. Z kolei planeta ma rozmiar o około 30% większy niż Jowisz, a jej orbita przebiega blisko gwiazdy, zdecydowanie bliżej niż orbita  Merkurego w Układzie Słonecznym.

Pomiary pozwoliły prześledzić tranzyt trwający 8 godzin. Dzięki temu wyznaczono średnicę planety. Wynik to 181 600 km, a błąd pomiaru jest mniejszy niż 4300 km. Jak wskazuje ESA, to wynik pięć razy dokładniejszy niż uzyskany na podstawie obserwacji prowadzonych z Ziemi.

Sam satelita nie jest duży, mierzy 1,5-metra. Teleskop pracujący na jego pokładzie też do gigantów nie należy, gdyż ma średnicę 32 cm.

Misję CHEOPS agencja kosmiczna ESA prowadzi razem ze Szwajcarią. Naukowe konsorcjum kierowane jest przez University of Bern i obejmuje instytucje z Austrii, Belgii, Francji, Hiszpanii, Niemiec, Portugalii, Szwecji, Węgier, Włoch i Wielkiej Brytanii. Centrum zarządzania zostało umiejscowione w INTA, w Torrejón de Ardoz koło Madrytu (Hiszpania), a centrum naukowe na University of Geneva w Szwajcarii.

Więcej informacji:

 

Opracowanie: Krzysztof Czart

 

Źródło: ESA / University of Bern

 

Ilustracja u góry:

Artystyczna wizja gwiazdy HD 93396 i planety KELT-11b. Źródło: ESA.