Coraz więcej krajów podpisuje umowy ze Stanami Zjednoczonymi dotyczące zasad działania w przestrzeni kosmicznej. Po podpisaniu umowy przez niewielkie San Marino, liczba sygnatariuszy Artemis Accords wzrosła do 76.
Artemis Accords, czyli w tłumaczeniu: Porozumienia Artemis, to zbiór deklaracji i umów wielostronnych, regulujących zasady eksploracji kosmosu, podpisywanych pomiędzy Stanami Zjednoczonymi, a innymi krajami. Dotyczą w szczególności zasad przy amerykańskim programie Artemis, który stanowi powrót do załogowej eksploracji Księżyca. Jeśli dane państwo chce współpracować z NASA na Księżycu, to podpisanie tych porozumień jest konieczne.
Początek Artemis Accords to 2020 rok. Wtedy USA podpisały je z siedmioma krajami. Polska dołączyła w 2021 roku. Z czołowych krajów realizujących eksplorację kosmosu podpisały je m.in. Indie, Japonia, Kanada, różne kraje europejskie (np. Wielka Brytania, Francja, Niemcy), a także Korea Południowa, czy arabskie kraje chcące na dobre dołączyć do kosmicznego wyścigu (np. Zjednoczone Emiraty Arabskie). Z głównych aktorów kosmicznej sceny umów nie podpisały Rosja i Chiny.
W ostatnim czasie dołączyły Albania, Chorwacja, Wybrzeże Kości Słoniowej i niewielkie San Marino, dzięki czemu w Artemis Accords jest już 76 państw. To nadal mniej niż liczba krajów, które przystąpiły do Traktatu o przestrzeni kosmicznej z 1967 roku, którego stroną jest zdecydowanie ponad 100 państw świata, w tym USA, Rosja i Chiny, a także Polska.
W zapisach Artemis Accords znajduje się deklaracja, że przy eksploracji Księżyca będzie kładziony nacisk na pokojową formę współpracy i zgodność z prawem międzynarodowym. Paradoksalnie, według niektórych prawników, część punktów Artemis Accords jest niezgodna z niektórymi traktatami prawa kosmicznego.
Porozumienia Artemis mówią o potrzebie ochrony miejsc dziedzictwa kosmicznego, takich jak rejony lądowań sond kosmicznych ważnych dla historii badań kosmosu. Zobowiązują też kraje do prowadzenia rejestrów obiektów wysyłanych w kosmos oraz do otwartego informowania innych krajów o swojej działalności kosmicznej. Mowa też o współpracy naukowej na zasadzie otwartego dostępu do danych, ograniczaniu kosmicznych śmieci oraz współpracy przy ratowaniu astronautów i w sytuacjach awaryjnych.
Więcej informacji:
Autor: Krzysztof Czart
Źródło: NASA
