Przejdź do treści

Otwarcie nowej centrali SKA w Jodrell Bank

budynek SKA GHQ

SKA Global Headquarters (SKA GHQ), siedziba nowej organizacji utworzonej w celu ułatwienia globalnej współpracy w zakresie radioastronomii, została oficjalnie otwarta podczas ceremonii z udziałem międzynarodowych dygnitarzy i partnerów całego projektu SKA.

Ponad 200 gości, w tym przedstawiciele rządowi z szeregu krajów członkowskich SKA, przybyło do SKA GHQ w Chesire na to wydarzenie, które obejmowało także pamiątkowy wykład słynnej astrofizyczki Jocelyn Bell Burnell, współodkrywczyni pierwszych pulsarów radiowych.

Znajdująca się na terenie historycznego obserwatorium Jodrell Bank w Cheshire (należącego do Uniwersytetu w Manchester i wpisanego właśnie w tym tygodniu na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO) siedziba naukowa GHQ SKA została zaprojektowana od podstaw tak, aby mogła być ważnym ogniwem spajającym światową radioastronomię i globalnym centrum astrofizyki na miarę XXI wieku. Jest obsługiwana na prawach partnerstwa międzynarodowego i już dziś stanowi dom dla pracowników z 16 krajów członkowskich, na tę chwilę koncentrujących się na opracowywaniu ostatecznego projektu dwóch typów teleskopów SKA we współpracy z instytutami partnerskimi i korzystając przy tym z wiedzy specjalistów z całego świata.

Po zbudowaniu teleskopy SKA będą miały oczekiwany czas życia i pracy rzędu co najmniej 50 lat, dzięki czemu GHQ stanie się najprawdopodobniej centrum światowej radioastronomii na nadchodzące dziesięciolecia - podobnie jak dziś m. in.  holenderskie i niemieckie centrale zarządzające projektem LOFAR.

ska

-Ten obiekt ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia umożliwienia nam stworzenia największego na świecie radioteleskopu - mówi profesor Philip Diamond, dyrektor generalny SKA. -Będzie on służyć jako centralny ośrodek dla wszystkich związanych z nim ekspertów w liczbie ponad 1000 - pracujących nad tym ambitnym projektem na całym świecie. Dzisiaj chciałbym im powiedzieć, bez względu na to, czy są to naukowcy, inżynierowie, twórcy oprogramowania, decydenci czy jeszcze inni: to centrum jest już otwarte i czekamy tu na Was.

Podczas inauguracji profesor Mark Thomson, przewodniczący brytyjskiej Rady ds. Nauki i Technologii (STFC), przekazał profesorowi Diamondowi pamiątkowy klucz z uroczystego otwarcia budynku centrali SKA. Jego zdaniem udostępnienie siedziby głównej SKA naukowcom i innym specjalistom jest kamieniem milowym w historii tego ekscytującego projektu naukowego. Rząd brytyjski przeznaczył przy tym aż 100 milionów funtów na budowę SKA i samej nowo otwartej centrali.

Z kolei profesor Nancy Rothwell, prezes i wicekanclerz Uniwersytetu w Manchesterze oraz zarządczyni Jodrell Bank, dodaje, że po wpisaniu Jodrell Bank na listę światowego dziedzictwa obecność ważnej centrali projektu SKA w tym miejscu znacznie wzmocni jego powiązania z naukowcami z całego świata i dalszy rozwój astrofizyki. Jest to też ważne przypomnienie znaczenia współpracy międzynarodowej w nauce i kluczowej roli Wielkiej Brytanii w takich przedsięwzięciach.

Obserwatorium SKA będzie jedyną organizacją międzyrządową z siedzibą w północno-zachodnim regionie Wielkiej Brytanii. Pozwala to umieścić Cheshire na mapie międzynarodowej nauki. SKA GHQ zorganizuje tu także liczne konferencje naukowe, które zgromadzą ekspertów nie tylko z dziedziny astrofizyki, ale i inżynierii, informatyki i wielu innych.

ska-hq

Układ budynku o powierzchni 4200 metrów kwadratowych obejmuje 160-osobową salę konferencyjną wyposażoną w najnowocześniejsze technologie umożliwiające prowadzenie zdalnych wideokonferencji, łączących ze sobą członków poszczególnych zespołów SKA rozmieszczonych w 20 różnych strefach czasowych, a także Centrum Monitorowania Operacji służące do zdalnego zarządzanie teleskopami SKA przez całą dobę. Priorytetem w tym projekcie była ochrona środowiska - jest tu więc zarówno możliwość ładowania pojazdów elektrycznych, jak i kontrola stref termicznych i oświetlenie zewnętrzne spełniające wymogi ciemnego nieba. Jednym słowem - budynek SKA GHQ spełnia zrównoważone wymagania środowiskowe.

ska wizualizacja

Na ilustracji: Anteny SKA - wizualizacja. Źródło: SKA

Idea SKA narodziła się we wczesnych latach 90. W sierpniu 2000 roku powołano pierwszy zespół zajmujący się realizacją tego projektu (International Square Kilometre Array Steering Committee), a cała inicjatywa dostała poparcie przedstawicieli 11 państw, w tym Polski. SKA jest instrumentem złożonym z wielu rodzajów anten, które są od siebie odległe nawet o 3000 km. Aby zapewnić temu teleskopowi zarówno krótkie bazy, określające maksymalne rozmiary struktury, jakie można nim obserwować, jak i duże bazy potrzebne do uzyskania dużych zdolności rozdzielczych, jego struktura musi być dość skomplikowana. Obszar o średnicy do 1 km ma zawierać ma ok. 20% powierzchni zbierającej, 50% ma się znajdować w obszarze 5 km, a 75% w obszarze do 150 km. Zadaniem SKA będzie obserwowanie nieba w bardzo szerokim zakresie widmowym - od 70 MHz do 35 GHz. Więcej na temat techniki i konstrukcji SKA można przeczytać m. in. tutaj.

Jodrell Bank uzyskało wpis na listę światowego dziedzictwa UNESCO na początku ubiegłego tygodnia, świętując tym samym także swój wyjątkowy wkład w rozwój globalnej astronomii radiowej, w tym rolę 76-metrowego teleskopu Lovella, niegdyś największego radioteleskopu na całym świecie. Dziś, po latach, konstruowany obecnie kolejny największy na świecie radioteleskop - interferometr radiowy SKA - jest zarządzany przez międzynarodowe konsorcjum rezydujące niemal dokładnie w tym samym miejscu.


Czytaj więcej:


Źródło: SKAO Deputy Communications Manager

Na zdjęciu: Widok z lotu ptaka na SKA Global Headquarters w Jodrell Bank. Źródło: SKAO/Dragons Eye Filming