Sławosz Uznański-Wiśniewski zrealizował już 78,6% podstawowych celów misji naukowej. Po czwartkowej przerwie, w której odpoczywała zarówno załoga misji Ax4 jak i astronauci Ekspedycji 73. przyszedł czas na intensywny weekend i realizację planu badawczego. Zapraszamy na kolejne podsumowanie misji.
Piątek, 4 lipca
W piątek Sławosz kontynuował badania dla trzech eksperymentów. Rejestrował samopoczucie w ramach AstroMentalHealth, testował noszone na ręce sensory mierzące puls z nanomateriału MXene i trenował regulowanie stanów psychicznych w eksperymencie EEG Neurofeedback.
Polak połączył się też w piątek z uczestnikami wydarzenia na Uniwersytecie Wrocławskim w ramach łączności ARISS. Było to pierwsze z trzech planowanych radiowych sesji pytań i odpowiedzi, do których Sławosz przygotowywał się jeszcze na Ziemi, zdając licencję krótkofalowca.
Pozostali członkowie załogi Ax4 również realizowali w piątek intensywny program naukowy. Peggy Whitson wykonała kolejne sesje eksperymentu Cancer in LEO 3. Fotografuje podczas nich w trójwymiarze komórki nowotworowe tworzące rosnący guz w mikrograwitacji. Astronautka robiła też dokumentację fotograficzną dla uczniowskich sadzonek rosnących na orbicie w ramach saudyjskiego konkursu Microgravity Challenge.
Shubanshu “Shux” Shukla z Indii badał miogenezę czyli różnicowanie się komórek mięśniowych. Eksperyment sprawdza mechanizmy utraty tkanki mięśniowej w warunkach mikrograwitacji. Astronauta kontynuował również badanie kolonii mikroalg w ramach Space Micro Algae. W przyszłości planowane jest wykorzystanie tych mikroskopijnych fabryk tlenu i białka do oczyszczania powietrza i produkcji pożywienia podczas misji kosmicznych.
Tibor Kapu z Węgier sprawdzał jak DNA muszek owocowych odpowiada na działanie promieniowania kosmicznego. Naukowcy mają nadzieję odkryć jak niektóre enzymy starają się chronić przed zniszczeniami materiału genetycznego i przez to lepiej chronić astronautów w przyszłości.
Tibor zajmuje się też na stacji miniaturowym rolnictwem. Kontynuował badanie VITAPRIC - hodowlę rzodkiewki i pszenicy - specjalnie wzbogaconych odżywkami.
Sobota, 5 lipca
W sobotę Sławosz realizował dwa polskie eksperymenty: Wireless Acoustics, który polega na testowaniu nowego systemu bezprzewodowego monitorowania hałasu na ISS oraz MXene in LEO - praktycznie codziennie polski astronauta (ale też inni członkowie załogi Ax4) zakładają specjalną opaskę, żeby sprawdzić czy materiał MXene nadaje się do monitorowania pulsu.
Polak kontynuował też działania edukacyjne. Wziął udział w trzecim połączeniu z Polską i drugim w ramach krótkofalarskiego programu ARISS. Tym razem wydarzenie było zorganizowane na Politechnice Rzeszowskiej.
Inni astronauci misji Ax4 również realizowali planowane zadania. Peggy Whitson wykonała kolejną sesję fotografowania komórek guza piersi w ramach badania Cancer in LEO 3. W ramach działań edukacyjnych astronautka spotkała się online z uczniami Korei Południowej, którzy wygrali konkurs na propozycje badań kosmicznych i stworzenie prac nawiązujących do badań na orbicie.
Zajęty całą serią badań był też Shubanshu Shukla z Indii. Kontynuował dokumentację eksperymentu miogenezy, by poznać lepiej mechanizmy utraty tkanki mięśniowej w nieważkości. W sobotę trwała też kolejna sesja badania mikroalg, które kiedyś mogłyby wspomagać dalekie misje kosmiczne. Shux podlał także nasiona zasiane w ramach badania Sprouts. Nasiona wrócą na Ziemię i zostaną wyhodowane. Będą badane przez kilka pokoleń, żeby sprawdzić jak krótki pobyt na orbicie wpłynął na ich genetykę, zawartość mikrobów i profil odżywczy.
Tibor Kapu z Węgier badał system lab-on-a-chip gdzie za pomocą mikroskopijnych kanalików prowadzone są płyny w celu ich pomiarów. Ten typ urządzeń zachowuje się inaczej w mikrograwitacji niż na Ziemi. Tibor sprawdzał też Fruit Fly DNA Repair, żeby zobaczyć jak promieniowanie uszkadza DNA.
Załoga wykonywała też wiele badań wspólnie. Testowali m.in. wpływ pobytu na orbicie na ruch gałek ocznych i ich koordynację; sprawdzali jak proces uczenia i kojarzenia zmienia się pod wpływem nieważkości. Cała czwórka wzięła też udział w sesji pytań i odpowiedzi z kierowniczką ds. naukowych w firmie Axiom Space.
Sobota była też dniem, w którym do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej dołączył towarowy statek Progress MS-31. Kapsuła przyłączyła się do modułu Poisk i przywiozła prawie 3 tony zaopatrzenia, w tym powietrze, wodę i paliwo dla systemów stacji.
Niedziela, 6 lipca
Niedziela choć dla regularnej ekspedycji na stacji jest dniem wolnym, to dla astronautów misji Ax4 była wypakowana harmonogramem prac.
Sławosz wykonywał aż 5 eksperymentów misji IGNIS. Wykonał sesję treningu umysłu za pomocą samodzielnego podglądania skanu encefalografu EEG (EEG Neurofeedback). Astronauci misji Ax4 wypełniali też kwestionariusze badające ich samopoczucie w ramach AstroMentalHealth.
Niedziela była też kolejnym dniem testów opaski MXene in LEO. Sławosz zainstalował monitor promieniowania kosmicznego RADMON. W ciągu dnia zweryfikował też działanie bezprzewodowego systemu monitoringu hałasu Wireless Acoustics.
Najważniejszym medialnym wydarzeniem niedzieli był wideoblog opublikowany przez firmę Axiom Space. Sławosz razem z Peggy odpowiadali na pytania, a Polak podzielił się z astronautką polskim przysmakiem. Razem zjedli na orbicie pierogi z kapustą i grzybami przygotowane przez firmę LYOFOOD we współpracy z Mateuszem Gesslerem.
Inni członkowie załogi misji Ax4 także pracowali nad swoimi eksperymentami. Shux z Indii kontynuował badania jak nieważkość wpływa na zanik mięśni, opiekował się też eksperymentem mikroalg. Tibor badał jak promieniowanie kosmiczne wpływa na DNA muszek owocowych.
Załoga wykonała wspólnie węgierski eksperyment SAET, badający jak warunki kosmiczne wpływają na proces uczenia się. Astronauci wspomagali też Sławosza w jego badaniach: MXene in LEO i Wireless Acoustics.
Mamy też już pierwsze informacje na temat możliwego powrotu. Misja Ax4 ma trwać 14 dni, a po nich powrót odbędzie się w zależności od wielu czynników. Najważniejsze z nich to miejsce przelotu stacji, warunki oświetleniowe i oczywiście pogoda w miejscu lądowania.
Obecnie prowizoryczny termin oddokowania od ISS to 10 lipca. Ale jeszcze data ta się na pewno zmieni. Okienko optymalnego powrotu otwiera się 12 lipca i trwa do 26 lipca. Celem jest wodowanie kapsuły Crew Dragon "Grace" na zachodnim wybrzeżu USA między Los Angeles a San Diego.
Na podstawie: POLSA/NASA/Axiom Space/ESA
Opracowanie: Rafał Grabiański
Na zdjęciu tytułowym: Sławosz Uznański-Wiśniewski z polskim eksperymentem Leopard ISS na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Źródło: Axiom Space.
