Planetoida o numerze 805997 uzyskała nazwę związaną z Polską. Nazwano ją na cześć prof. Aleksandra Wolszczana, odkrywcy pierwszych planet pozasłonecznych. Międzynarodowa Unia Astronomiczna (IAU) ogłosiła nazwę 15 grudnia 2025 roku. Współodkrywczynią planetoidy jest polska uczennica.
W grudniu 2025 r. komitet ds. nazewnictwa małych ciał w Układzie Słonecznym (WG Small Bodies Nomenclature, WGSBN) przy Międzynarodowej Unii Astronomicznej (IAU) wydał biuletyn, w którym ogłoszono nowe nazwy dla planetoid. Wśród nich znalazła się jedna związana z Polską. Otrzymała ona nazwę „Wolszczan”, dla uhonorowania osiągnięć naukowych profesora Aleksandra Wolszczana, polskiego astronoma i odkrywcy pierwszych planet pozasłonecznych.
Planetoida (805997) Wolszczan, znana także jako 2016 LL106 oraz 2012 XP157 została odkryta przez naukowców obywatelskich w japońskim projekcie citizen science Come on! Impacting ASteroids (COIAS). Do analizy posłużyły archiwalne zdjęcia z teleskopu Subaru.
Maria Wicher - polska uczennica będąca współodkrywczynią planetoidy (805997) Wolszczan. Źródło: Maria Wicher.
Wśród czwórki współodkrywców znalazła się także Polka – Maria Wicher, uczennica drugiej klasy Liceum Ogólnokształcącego „Liceum w Chmurze” w Katowicach. Maria jest członkinią Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii (PTMA) oraz należy do młodzieżowej sekcji AstroYouth, działającej przy Polskim Towarzystwie Astrobiologicznym (PTAstroBio). Pozostali współodkrywcy to: Todd Fisher, Nao Ikeda oraz Jiashuo Zhang.
Maria Wicher jest również pomysłodawczynią nadania nazwy „Wolszczan” dla tej planetoidy, z czym wiąże się ciekawa historia. Bezpośrednią inspiracją był wykład profesora Wolszczana, w którym Maria uczestniczyła w 2023 roku w Krakowie, podczas spotkania Europejskiego Towarzystwa Astronomicznego (European Astronomical Society Annual Meeting). Obiecała sobie wówczas, że jeśli kiedykolwiek odkryje obiekt w kosmosie i będzie miała prawo go nazwać, uhonoruje w ten sposób profesora.
Obiekt ten został odkryty na zdjęciach z 12.06.2016 r. Jednak dopiero, gdy orbita asteroidy została już dobrze poznana (zostały dopasowane obserwacje z innych opozycji), otrzymała ona stałe oznaczenie - numer, a odkrywcy mieli prawo zaproponowania nazwy.
Orbita planetoidy Planetoida (805997) Wolszczan. Źródło: NASA.
Planetoida (805997) Wolszczan jest obiektem zlokalizowanym w Głównym Pasie Planetoid, znajdującym się między Marsem a Jowiszem, z okresem 4,88 roku, w średniej odległości 2,88 jednostki astronomicznej od Słońca. Szacowana średnica planetoidy wynosi w przybliżeniu 1,2 km.
Projekt COIAS to aplikacja internetowa pozwalająca tzw. "naukowcom obywatelskim" (ang. citizen scientists), czyli każdemu chętnemu, analizować archiwalne zdjęcia z teleskopu Subaru, wykonane za pomocy kamery Hyper-Suprime-Cam (HSC). Celem projektu jest poszukiwanie i identyfikacja małych ciał Układu Słonecznego, ale także popularyzacja astronomii i zachęcenie społeczeństwa do aktywnego udziału w badaniach naukowych. Subaru Telescope znajduje się na szczycie wulkanu Mauna Kea na Hawajach i posiada średnicę zwierciadła 8.2 metra. Projekt COIAS został uruchomiony w 2023 roku.
Nauka obywatelska (citizen science) to rodzaj badań naukowych, w których wolontariusze z całego świata współpracują z zawodowymi naukowcami, wspierając ich prace badawcze. Citizen science to również ruch społeczny oraz forma edukacji naukowej.
Prof. Aleksander Wolszczan (ur. 1946) to polski radioastronom, profesor Pennsylvania State University (obecnie emerytowany). Magisterium i doktorat uzyskał na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu w latach 1969 i 1975, tytuł profesora w 1998 roku. W 1992 roku wraz z Dalem Frailem, przy użyciu radioteleskopu w Obserwatorium Arecibo, dokonał odkrycia pierwszych potwierdzonych planet pozasłonecznych, krążących wokół pulsara PSR B1257+12. Osiągnięcie naukowe profesora Wolszczana były wielokrotnie nagradzane, m.in. otrzymał Nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej określaną mianem „Polskiego Nobla”. Jest też laureatem Medalu Bohdana Paczyńskiego, przyznawanego przez Polskie Towarzystwo Astronomiczne (PTA) za wybitny dorobek naukowy, a w młodości być laureatem Nagrody Młodych PTA.
Maria Wicher
Zdjęcie na samej górze:
Prof. Aleksander Wolszczan - kadr z Astronarium. Źródło: Astronarium.
