Rada Miasta Torunia podjęła jednomyślnie decyzję nazwania okazałego ronda otwierającego drogę do miasta imieniem astronoma, Jana Hanasza. 12 września odbyło się uroczyste, oficjalne nadanie nazwy.
Profesor Jan Hanasz to postać dla Torunia wyjątkowa. Urodzony w 1934 roku w Poznaniu, ale przez większość swojego życia był związany z grodem Kopernika. Był zasłużonym astronomem, ale jak podkreślają jego współpracownicy, był prawdziwym dobrym duchem toruńskiej astronomii. Jako absolwent Uniwersytetu Mikołaja Kopernika należał do grona budowniczych toruńskiej radioastronomii, współtworzył pierwsze radioteleskopy w obserwatorium w Piwnicach i współkształtował naukową markę Instytutu Astronomii UMK, Pracowni Astrofizyki PAN w Toruniu i Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk, w których pracował.
Był twórcą pierwszego polskiego eksperymentu satelitarnego „Kopernik 500”, co na trwałe wpisało się w historię polskiej nauki i jest powodem do dumy dla Polski i Torunia. Jak wspomina rodzina i koledzy Profesora zawsze wyrażał się z uznaniem i szacunkiem o radzieckich inżynierach i naukowcach uczestniczących w projekcie. Jako świadek startu rakiety ze skonstruowaną w Toruniu aparaturą przywiózł z Bajkonuru dziesiątki anegdot i refleksji na temat sytuacji sowieckiej nauki. Unikatowe badania radiowego promieniowania plazmy wokółsłonecznej zainicjowane w eksperymencie kosmicznym, towarzyszyły dalszej naukowej drodze Profesora.
Jan Hanasz (trzeci z lewej) w kadrze sowieckiego filmu nt. misji Interkosmos „Kopernik 500” z 1973 r.
Jednak Profesor Jan Hanasz to nie tylko uczony. Był człowiekiem głębokich zasad i odwagi, o niezwykłej osobowości. Szlachetny, pełen pogody ducha i niespożytego optymizmu w każdej sytuacji, o wyjątkowym poczuciu humoru, nigdy nie stwarzał dystansu wobec innych. Ta postawa towarzyszyła mu zarówno w pracy naukowej, jak i w działalności opozycyjnej w czasach PRL, kiedy był współtwórcą podziemnej „Solidarności” po ogłoszeniu stanu wojennego. Kierował wydawaniem niezależnego „Toruńskiego Informatora Solidarności” i emisjami balonowego radia, a także „Telewizji Solidarność”. Za tę działalność został skazany na karę pozbawienia wolności, pozostając niezłomnym i wspierając współwięźniów. W 2016 roku został uhonorowany tytułem Honorowego Obywatela Miasta Torunia, co było wyrazem wdzięczności za jego dorobek naukowy, odwagę obywatelską i wkład w życie miasta.
Lokalizacja ronda na wlocie do miasta i skrzyżowaniu ul. Grudziądzkiej z ul. Strobanda nie jest przypadkowa. Tędy wiedzie droga w kierunku obserwatorium astronomicznego w Piwnicach, z którym Profesor był związany przez dziesięciolecia. Rondo leży także w pobliżu Jego miejsca zamieszkania na osiedlu Osieki-Papowo, Tą trasą przemierzał niemal codziennie. Nieopodal leży osiedle, na którym dzięki staraniom zmarłej niedawno dr. Cecylii Iwaniszewskiej znajdują się ulice upamiętniające wybitnych astronomów, mistrzów i współpracowników Profesora: Paczyńskiego, Głębockiego, Zonna i innych.
W uroczystym nadaniu nazwy „Rondo Prof. Jana Hanasza” oprócz licznych władz miasta uczestniczyło ponad setka astronomów, byłych działaczy opozycji demokratycznej, przyjaciół i członków rodziny Profesora. Wniosek o uhonorowanie imieniem Profesora, któregoś z placów lub ulic w Toruniu zgłosili Jego młodsi koledzy Centrum Astronomii im. Mikołaja Kopernika PAN i Instytutu Astronomii UMK w Toruniu. Godną lokalizację wraz z uzasadnieniem zaproponowała radna Magdalena Cynk-Mikołajewska. Uroczystość zakończyła podniebna emisja historycznej audycji balonowego radia Solidarność wzywająca do bojkotu wyborów w 1985 roku.
Radna Magdalena Cynk-Mikołajewska z kopią Uchwały Rady Miasta Torunia, prof. Michał Hanasz (syn Jana) z pamiątkowym obrazem Ronda oraz Paweł Gulewski, Prezydent Torunia, z nadzwyczajnym wydaniem Toruńskiego Informatora Solidarności, a także Eugeniusz Pazderski, jeden z współtwórców telewizji Solidarność, tym razem z historyczną aparaturą radia balonowego i wersją współczesną nadajnika podczepioną do balonów..
Wątki poświęcone opozycyjnej działalności polskich astronomów i prof. Jana Hanasza w czasach komunistycznych oraz wątek misji Interkosmos „Kopernik 500” poruszone są w kilku odcinkach serialu „Astronomia Niepodległa”:
- Instytut Astronomii UMK
- Centrum Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika PAN
- Centrum Badań Kosmicznych PAN
Autor: Maciej Mikołajewski
Zdjęcie na samej górze:
Rondo prof. Jana Hanasza w Toruniu. Fot.: Krzysztof Czart
