Przejdź do treści

Spojrzenie w marcowe niebo 2019

Sierp Wenus

„Marzec zielony, zwiastuje dobre plony” - powiada staropolskie przysłowie, a zatem nie tylko dla obserwacji astronomicznych życzmy sobie w tym miesiącu bezchmurnego nieba. Po emocjach związanych ze śnieżną, mroźną, wietrzną i smogową zimą czeka nas wreszcie upragniona wiosna.

Słońce

Słońce powoli, ale systematycznie wznosi się po Ekliptyce coraz wyżej i wyżej, aby wreszcie przeciąć równik niebieski 20 marca o godzinie 22.58, w punkcie równonocy wiosennej – zwanym punktem Barana. Słońce „przechodzi” wtedy z półkuli południowej nieba na północną, ze znaku Ryb w znak Barana. Rozpocznie się wówczas astronomiczna wiosna. Ze względu na zjawisko refrakcji atmosferycznej faktyczne zrównanie dnia z nocą wystąpi już 17/18 marca.

W Krakowie i jego okolicy w  dniu 1 marca Słońce wschodzi o 6.24, a zachodzi o 17.21, zaś ostatniego dnia marca wschodzi (już według czasu letniego) o 6.20, a zachodzi o 19.10. Wtedy też dzień będzie trwał 12 godzin i 50 minut. Zatem w marcu w Małopolsce przybędzie dnia już o 113 minut!

Aktywność magnetyczna Słońca będzie mała, a w nocy z 30 na 31 marca czeka nas zmiana czasu z zimowego na czas letni.

Księżyc

Ciemne, bezksiężycowe noce dogodne do obserwacji astronomicznych przypadają na pierwszą dekadę miesiąca - kolejność faz Księżyca w marcu będzie następująca:

Nów - 6 III o godz. 17.04 (Popielec)

Pierwsza kwadra - 14 III o godz. 11.27

Pierwsza wiosenna astronomiczna pełnia - 21 III o godz. 02.43

Ostatnia kwadra - 28 III o godz. 05.10.

Wielkanoc przypadnie dopiero 21 IV, bowiem wypada ona po pierwszej wiosennej paschalnej pełni Księżyca, przypadającej po 21 marca (19 IV). Daty kościelnej pełni Księżyca zostały wyznaczone i stabelaryzowane w czasie Soboru Nicejskiego w 325 roku n.e. Dlatego kościelna pełnia Księżyca różni się czasem od astronomicznej, czego efektem będzie właśnie późna Wielkanoc w 2019 roku. Najdalej od Ziemi (w apogeum) znajdzie się Księżyc 4 III o godz. 12, a najbliżej Ziemi (w perygeum) będzie 19 III o godz. 19. Ponadto 1 III i 29 III Księżyc zakryje Saturna, a 2 III i 29 III Plutona, ale te zjawiska nie będą u nas widoczne.  

Widoczność planet

Merkurego będzie można zaobserwować wieczorem nisko nad południowo–zachodnim horyzontem, tylko do 8 marca, a następnie po 22 marca, tuż przed wschodem Słońca, na porannym niebie.

Wenus jako Gwiazda Poranna widoczna będzie przez cały miesiąc, nisko na wschodnim niebie, poprzedzając o dwie godziny wschód Słońca.

Czerwonawego Marsa znajdziemy na wieczornym niebie w konstelacji Barana a potem Byka. Ta wędrówka planety na niebie powoduje, iż z upływem wiosennych dni coraz krócej będzie on przebywał nad horyzontem.

Jowisza tuż przed północą znajdziemy nisko na wschodnim niebie w gwiazdozbiorze Wężownika, podziwiając przy okazji przez lunetę jego gromadkę satelitów. 

W drugiej połowie nocy w gwiazdozbiorze Strzelca widoczny będzie Saturn z imponującymi pierścieniami.

Uran dostępny będzie do obserwacji wieczorem w gwiazdozbiorze Barana, ale końcem marca, skryje się w promieniach Słońca. Natomiast  Neptun, przebywający w gwiazdozbiorze Wodnika, pojawi się na porannym niebie dopiero końcem miesiąca, wyprzedzając wschód Słońca.

Inne zjawiska

W tym miesiącu nie przewiduje się bogatych deszczy meteorów, choć 25 marca przypada maksimum mało aktywnego, rozciągłego roju Wirginidów, promieniującego z okolicy Spiki, najjaśniejszej gwiazdy w Pannie. Księżyc (4 dni po pełni) będzie jednak przeszkadzał od północy w obserwacjach maksimum tego roju. Wypada tylko nam życzyć bezchmurnego nieba, a w marcu taka pogoda często u nas występuje. Zatem spoglądając wieczorem, w środku nocy lub wczesnym rankiem, w rozgwieżdżone niebo, przypomnijmy sobie jeszcze jedno przysłowie:

„ Zima starym dokucza, zaś Wiosna młodych poucza”

-dlatego wszystkim Państwu stosownej aury wiosennej serdecznie życzę.

 

Adam Michalec

MOA, Niepołomice, 16 stycznia 2019

 

Opracowanie: Elżbieta Kuligowska

Na zdjęciu: Sierp Wenus widoczny o zmierzchu, grudzień 2010. Źródło: APOD.pl