Przejdź do treści

W poniedziałek całkowite zaćmienie Księżyca

Przebieg całkowitego zaćmienia Księzyca w dniu 21.01.2019 r.

W poniedziałek 21 stycznia będzie okazja zobaczyć całkowite zaćmienie Księżyca. Nastąpi nad ranem, a Srebrny Glob będzie wtedy zachodził. Na dokładkę w tym dniu jest tzw. superpełnia, a media nazywają całość "krwawym superksiężycem wilka" albo "Super Krwawym Księżycem Wilka".

Całkowite zaćmienie Księżyca następuje przy takiej konfiguracji ciał niebieskich, że Ziemia znajduje się pomiędzy Słońcem, a Księżycem (wtedy jest pełnia), a ten ostatni wejdzie w cień naszej planety (następuje zaćmienie). Nie zdarza się to przy każdej pełni, bowiem płaszczyzna orbity naturalnego satelity naszej planety nie leży idealnie w płaszczyźnie ekliptyki, tylko jest do niej trochę nachylona.

Charakterystyczną cechą całkowitych zaćmień Księżyca jest przybieranie przez niego czerwonej barwy. Wynika to z tego, iż co prawda bezpośrednie oświetlenie jego powierzchni przez Słońce jest wtedy zablokowane przez Ziemię, ale światło słoneczne jest rozpraszane i załamywane przez ziemską atmosferę i z tego źródła Księżyc jest trochę oświetlany. Kolor czerwony tego oświetlenia jest powodowany przez to samo zjawisko, co kolor czerwony Słońca gdy zachodzi - fale krótsze (światło niebieskie) są przez ziemską atmosferę rozpraszane mocniej niż fale dłuższe (kolor czerwony). Gdy światło przechodzi przez grubą warstwę atmosfery, skutki tego są wyraźnie widoczne.

Faza całkowitego zaćmienia rozpocznie się o godz. 5:41 i potrwa do 6:43, z maksimum o 6:13. Księżyc będzie wtedy znajdował się po zachodniej stronie nieba i będzie zachodził. Szczegóły na temat zaćmienia można znaleźć w bezpłatnym "Almanachu Astronomicznym na rok 2019".

W mediach można spotkać określenia "krwawy superksiężyc wilka". Skąd się wzięło? Krwawy to określenie nawiązujące do czerwonej barwy. Superksiężyc, albo superpełnia, to sytuacja, gdy w trakcie pełni Księżyc dodatkowo znajduje się w pobliżu perygeum swojej orbity wokół Ziemi (czyli w punkcie w najbliższym). Taka sytuacja nastąpi akurat 21 stycznia, bowiem o godz. 6:16 mamy pełnię, a o godz. 20:59 przejście perygeum. Gdy Księżyc jest w perygeum, jego rozmiary kątowe na niebie są o niecałe 14% większe niż gdy znajduje się w najdalszym punkcie orbity (apogeum).

Ostatnie medialne określenie odnosi się do nazwy styczniowej pełni Księżyca wywodzącej się z folkloru rdzennych Amerykanów. Różne kultury indiańskie miały swoje własne określenia na poszczególne pełnie Księżyca w kolejnych miesiącach roku. Od kilku lat media intensywnie eksploatują te nazwy. Styczniowa pełnia w dawnej indiańskiej kulturze to była "pełnia wilczego Księżyca" (chociaż niektóre z amerykańskich kultur nazywały ją "pełnią śnieżnego Księżyca", z kolei pozostałe śnieżną nazwę stosowały do pełni lutowej).

Dokładne momenty poszczególnych faz zaćmienia są następujące:

3:37 - początek zaćmienia półcieniowego

4:34 - początek zaćmienia częściowego

5:41 - początek zaćmienia całkowitego

6:13 - maksimum zaćmienia

6:43 - koniec zaćmienia całkowitego

7:51 - koniec zaćmienia częściowego

8:48 - koniec zaćmienia półcieniowego

Zobaczcie też informacje o zaćmieniu w formie multimedialnej:

Więcej informacji:

 

Na ilustracji:

Przebieg całkowitego zaćmienia Księżyca wraz z momentami poszczególnych etapów zjawiska. Źródło: F. Espenak, NASA GSFC / polska wersja: Almanach Astronomiczny na rok 2019 / T. Ściężor.