Przejdź do treści

Liczba międzynarodowych obszarów ciemnego nieba przekroczyła setkę

Nocne niebo nad Parkiem Skamieniałego Lasu

Od kilkunastu lat, pod auspicjami Międzynarodowego Związku Ciemnego Nieba (IDA), powstają na świecie międzynarodowe parki, rezerwaty i inne obszary ochrony ciemnego nieba. W czerwcu utworzono kolejne, przez co ich ogólna liczba przekroczyła 100.

Pierwszym międzynarodowym obszarem ochrony ciemnego nieba, utworzonym w 2001 r., było miasteczko Flagstaff w stanie Arizona, w którym całkowicie zmodernizowano uliczne oświetlenie oraz inne zewnętrzne źródła sztucznego światła. W kolejnych latach IDA, na wniosek lokalnych organizacji miłośników astronomii, w porozumieniu z przedstawicielami samorządów, ustanawiała kolejne "gwiezdne obszary", w tym parki i rezerwaty rozciągające się na wielu kilometrach kwadratowych w kilkunastu krajach na świecie.

Obszarem numer 100 został Park Ciemnego Nieba Tumacacori, utworzony w połowie maja bieżącego roku. Zajmujący niewielki obszar, bo zaledwie półtora kilometra kwadratowego w południowej części Arizony, powstał na terenie historycznego miasteczka założonego przez hiszpańskich osadników pod koniec XVII wieku. Po ponad 150 latach od założenia osada została opuszczona, a jej zabudowania służą dzisiaj jako pomnik historii, pełniąc funkcję turystyczną i edukacyjną jako historyczny park narodowy USA. Objęcie ochroną ciemnego nieba obszaru parku miało na celu przywrócenie walorów naturalnie ciemnego nieba, takiego jakim było ono w momencie przybycia misjonarzy hiszpańskich w XVII wieku. Dodatkowym celem była troska o ponad 200 gatunków ptaków i wiele gatunków ssaków, gadów i owadów zamieszkujących bezpośrednią okolicę Tumacacori, z których dużą część stanowią zwierzęta o nocnym trybie życia.

W czerwcu, na przestrzeni niecałych dwóch tygodni powstały trzy kolejne miejsca ochrony nocnego krajobrazu (wszystkie w Stanach Zjednoczonych): dwie społeczności ciemnego nieba obejmujące miasteczka Camp Verde (Arizona) i Wimberley Valley (Teksas) oraz Park Ciemnego Nieba Petrified Forest (Arizona), zajmujący obszar wielkości Warszawy. Dwa wymienione miasteczka, obydwa zamieszkane przez kilkanaście tysięcy osób, od dłuższego czasu modernizowały swoją sieć oświetlenia zewnętrznego, aby sprostać wymogom stawianym przez IDA. Równolegle z pracami modernizacyjnymi prowadzono działalność edukacyjną, informującą lokalnych mieszkańców o zaletach walki z zanieczyszczeniem sztucznym światłem.

Park Petrified Forest, tj. Park Skamieniałego Lasu, znajduje się w północnej części Arizony. Stanowi geologiczny ewenement odwiedzany przez licznych turystów. Na jego terenie możemy odnaleźć skamieniałe pnie drzew sprzed ponad 200 milionów lat, od których nazwę wziął miejscowy park. Dzięki specyficznym procesom chemicznym, struktura pradawnych drzew dotrwała do naszych czasów i stanowi nie lada atrakcję dla odwiedzających, przy czym służy również jako materiał badawczy dla naukowców. Objęcie ochroną nocnego krajobrazu terenów Skamieniałego Lasu ma za zadanie zabezpieczenie tego pustynnego zakątka przed nieprzemyślanymi inwestycjami w oświetlenie zewnętrzne, przez co naturalnie ciemne niebo, jakie można tam zastać, jeszcze przez długie lata powinno zachwycać przybywających tam turystów.

Podsumowując, połowa 2018 roku jest wyjątkowym punktem w kalendarium walki o zachowanie naturalnie pięknego nocnego krajobrazu, ponieważ przekroczono symboliczną liczbę stu międzynarodowych obszarów ochrony ciemnego nieba. Należy jednak pamiętać, że IDA jest czołową, ale nie jedyną organizacją walczącą ze skutkami zanieczyszczenia sztucznym światłem. Lokalne organizacje działające głównie w Ameryce Północnej i Europie ustanowiły dotychczas około 50 regionalnych parków i rezerwatów 'gwiezdnego nieba", w tym kilka w Polsce (z ramienia Programu Ciemne Niebo): np. miejscowość Sopotnia Wielka lub Izerski Park Ciemnego Nieba. Czekamy na kolejne. 

Więcej informacji:

Źródło: IDA

Na zdjęciu: rozgwieżdżone niebo nad Skamieniałym Lasem. Źródło: NPS/Jake Holgerson.