Przejdź do treści

Instrumenty Astroniki do misji JUICE rozpoczynają swoją drogę w Kosmos

Astronika - instrumenty LP-PWI

Instrumenty LP-PWI, stworzone przez polską firmę Astronika na potrzeby misji JUICE - jednej z dwóch największych misji realizowanych przez Europejską Agencję Kosmiczną - opuszczają Polskę i rozpoczynają swoją drogę w Kosmos. Instrumenty zostaną w najbliższych dniach przetransportowane do Niemiec, gdzie przejdą ostatnie testy magnetyczne, a następnie pod koniec 2020 roku zostaną zainstalowane na sondzie, która w 2022 roku wyleci w kierunku Jowisza.

Stworzone przez Polaków instrumenty stanowią istotny element infrastruktury sondy badawczej, która poleci w Kosmos w ramach misji JUICE (JUpiter ICy moons Explorer). Sonda będzie badać okolice Jowisza i jego księżyców, a w szczególności największego z nich – Ganimedesa, a także poszukiwać odpowiedzi na pytania dotyczące istoty Układu Słonecznego.

Urządzenia Astroniki, znane pod nazwą LP-PWI (Langmuir Probe – Plasma Wave Instrument), mają postać wysięgników z zamontowanymi czujnikami potencjału plazmy. Głównym zadaniem wysięgników będzie rozłożenie się na odległość 3 metrów od satelity badawczego i ustawienie czujników dokładnie pod kątem 135°, aby umożliwić im badanie plazmy znajdującej się w magnetosferze Jowisza.

Jak twierdzi Łukasz Wiśniewski, członek zarządu Astroniki i manager projektu, stworzenie instrumentów wymagało od zespołu projektowego nieszablonowego podejścia i opracowania innowacji mających sprostać kosmicznym wyzwaniom:

- Stworzone na potrzeby misji JUICE urządzenia są niezwykle lekkie, ważą poniżej 1.3 kilograma. Musiały zostać zaprojektowane w taki sposób, żeby wytrzymać duże obciążenia, którym zostaną poddane, a także aby podczas otwierania nie zniszczyły same siebie – mówi Wiśniewski i kontynuuje: Kolejną kwestią jest ekspozycja na ekstremalnie skrajne temperatury. W czasie swojej podróży nasze urządzenia będą musiały wytrzymać zarówno temperaturę około 200°C w okolicach Wenus, jak i nawet -200°C, kiedy sonda znajdzie się w cieniu Jowisza.

Polscy inżynierowie stworzyli pięć egzemplarzy lotnych instrumentów LP-PWI. Cztery z nich zostaną finalnie przyłączone do satelity i wyruszą w podróż w Kosmos, a jeden posłuży jako egzemplarz zapasowy. Urządzenia zostały od początku zaprojektowane i wyprodukowane przez Polaków, z wykorzystaniem szeregu innowacyjnych technologii. 

Instrumenty LP-PWI przeszły długą i wymagającą kampanię akceptacyjną, na którą składał się szereg testów, potwierdzających ich skuteczność i niezawodność. Przeprowadzone próby obejmowały między innymi testy działania w warunkach symulowanej nieważkości, testy wibracyjne oraz termo-próżniowe.

Pomyślne zakończenie testów przeprowadzonych w Polsce oznacza, że instrumenty mogą rozpocząć swoją drogę w kierunku Jowisza. Przed dostarczeniem do głównego kontraktora w Niemczech czeka je jeszcze jedna próba - testy magnetyczne. Pozwolą one zweryfikować czystość magnetyczną urządzeń, czyli potwierdzić, że ich praca nie zakłóci działania pozostałych instrumentów sondy.

Po tej ostatniej próbie instrumenty LP-PWI zostaną przetransportowane do siedziby głównego integratora satelity – Airbus Defence and Space w niemieckim Friedrichshafen, gdzie pod koniec 2020 roku zostaną na stałe przyłączone do satelity badawczego, który w 2022 roku wyleci w kierunku Jowisza.

Oprócz urządzeń LP-PWI Astronika stworzyła na potrzeby misji JUICE także drugi rodzaj mechanizmu - system anten pod nazwą RWI – Radio Wave Instrument. Mechanizm ten obecnie znajduje się w fazie testów, jednak docelowo również stanie się częścią sondy badawczej JUICE. Obydwa urządzenia zostały stworzone jako część projektów realizowanych we współpracy z Instytutem Fizyki Plazmy w Uppsali, Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk oraz japońskim Tohoku University. Astronika odpowiada za inżynierską część projektu, czyli zaprojektowanie, stworzenie i odpowiednie przygotowanie urządzeń do działania w Kosmosie. Analizą gromadzonych przez nie wyników zajmować się będą przedstawiciele CBK PAN oraz Instytutu Fizyki Plazmy.

- Astronika już teraz jest liderem branży na polskim rynku. Zaproszenie do udziału w największych misjach naukowych ESA potwierdza, że umacnia się pozycja zarówno nasza, jak i Polski w oczach światowego sektora kosmicznego - mówi Łukasz Wiśniewski.

To nie pierwszy międzynarodowy sukces firmy. W 2018 roku Astronika wraz z CBK PAN stworzyła penetrator, który w ramach misji InSight realizowanej przez NASA - jako element lądownika - poleciał na Marsa, by zagłębić się 5 metrów pod jego powierzchnię. W portfolio Astroniki znajduje się kilkanaście projektów, w tym siedem lotnych.

Start misji JUICE planowany jest na połowę 2022 roku, a podróż sondy badawczej ku Jowiszowi i jego księżycom zajmie około ośmiu lat. Praca instrumentów pozwoli zbadać najbliższe otoczenie Jowisza i jego księżyców: Ganimedesa, będącego największym księżycem w Układzie Słonecznym, ale także Europy i Kallisto. Naukowcy mają nadzieję, że misja JUICE przybliży nas do uzyskania odpowiedzi na fundamentalne pytania dotyczące Układu Słonecznego, w tym o występowanie w nim życia, ponieważ, jak przypuszczają badacze, na księżycach Jowisza może znajdować się woda w stanie ciekłym.

Misja JUICE jest jedną z dwóch największych misji naukowych Europejskiej Agencji Kosmicznej i pierwszą realizowaną w ramach strategicznego programu naukowego Kosmiczna Wizja (Cosmic Vision), a jej łączny koszt sięga niemal 900 mln euro.

Źródło: Astronika