Przejdź do treści

Odlano pierwsze segmenty zwierciadła głównego dla ELT

Postępuje budowa Ekstremalnie Wielkiego Teleskopu (ELT), który będzie mieć aż 39 metrów średnicy. Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO) poinformowało o odlaniu pierwszych kilku segmentów do zwierciadła głównego tego gigantycznego teleskopu przyszłości.

Ekstremalnie Wielki Teleskop (ang. Extremely Large Telescope - ELT) będzie największym teleskopem optycznym w historii. Jego zwierciadło główne będzie kilkakrotnie przewyższać rozmiarami największe obecnie pracujące teleskopy. Jednak wykonanie tak gigantycznego lustra z jednego fragmentu szkła nie powiodłoby się. Zamiast tego przy dużych teleskopach stosuje się konstrukcję przypominającą plaster miodu - wiele sześciokątnych zwierciadeł, które są tak ułożone, aby pracować jako jedno wielkie lustro główne teleskopu.

Segmenty zwierciadła głównego ELT same w sobie nie są wcale małe. Mierzą 1,4 metra każdy, przy grubości zaledwie 5 cm. Dla porównania, największy teleskop optyczny na terenie Polski na 0,9 metra średnicy. Łącznie zwierciadło główne teleskopu ELT będzie złożone z 798 heksagonalnych segmentów i będzie zbierać dziesiątki milionów razy więcej światła niż ludzkie oko.

Zwierciadło główne Ekstremalnie Wielkiego Teleskopu będzie wykonane ze specjalnego materiału ceramicznego Zerodur©, który został w latach sześćdziesiątych dwudziestego wieku opracowany dla teleskopów astronomicznych przez niemiecką firmę SCHOTT. I to ona właśnie jest wykonawcą segmentów dla zwierciadła głównego (M1), podobnie jak zwierciadła wtórnego (M2) i dwóch kolejnych (M3 i M4).

Zerodur jest materiałem o bardzo niewielkiej rozszerzalności cieplnej, czyli praktycznie nie odkształca się przy zmianach temperatury, a do tego jest odporny chemicznie i można go szlifować z dużą precyzją. Kontrakt na szlifowanie zwierciadeł przypadł natomiast francuskiej firmie Safran Reosc. Dokładność szlifowania wyniesie 15 nanometrów.

Na razie w fabryce SCHOTT w Mainz w Niemczech odlano sześć pierwszych segmentów. Teraz czeka je jeszcze długi proces ochładzania i nadania właściwego kształtu. Pierwsze segmenty pozwolą inżynierom na sprawdzenie czy cały proces przebiega poprawnie i zoptymalizowanie go. Po uzyskaniu pełnej mocy produkcyjnej będzie odlewane jedno zwierciadło dziennie. W sumie trzeba ich wyprodukować ponad 900, gdyż oprócz 798 zamontowanych na teleskopie, ESO chce mieć także zestaw zapasowy 133 segmentów.

Teleskop ELT ma uzyskać pierwsze światło w 2024 roku. Powstaje na szczycie góry Cerro Armazones w Chile.

Więcej informacji:

 

Źródło: ESO

Na zdjęciu:

Sześć pierwszych heksagonalnych segmentów do głównego zwierciadła Ekstremalnie Wielkiego Teleskopu (ELT) zostało odlanych przez niemiecką firmę SCHOTT w fabryce w Mainz. Będą stanowić część 39-metrowego zwierciadła głównego ELT składającego się po ukończeniu z 798 elementów. ELT będzie największym teleskopem optycznym na świecie. Pierwsze światło uzyska w 2024 roku. Źródło: SCHOTT/ESO.