Przejdź do treści

Niebo w styczniu 2020 (odc. 2) - Co się dzieje z Betelgezą?

img

Betelgeza - jedna z najjaśniejszych gwiazd nieba świecąca w lewym ramieniu Oriona gwałtownie przygasa! Jaka jest

tego przyczyna i jakie mogą być skutki tej niespodziewanej zmiany? O tym mówimy w najnowszym odcinku naszego

filmowego kalendarza astronomicznego. Zapraszamy!

 

Zimowy gwiazdozbiór Oriona jest powszechnie znany. Najjaśniejsze gwiazdy tworzące charakterystyczny kształt

mitycznego myśliwego układają się w jego nogi, powyżej pas ze zwisającym u boku mieczem, a jeszcze wyżej widać

głowę z ramionami. W lewym ramieniu Oriona świeci właśnie Betelgeza. Wyróżnia się czerwonawym zabarwieniem

oraz blaskiem. Mocniejszy od niej jest tylko Rigel - najjaśniejsza gwiazda Oriona. To znaczy... był. W październiku 2019

roku Betelgeza zaczęła zaskakująco przygasać, o czym pisaliśmy już na portalu "Uranii".

 

Na początku 2020-go jej jasność zeszła do poziomu sąsiadującej z nią Bellatrix. Betelgeza spadła z 9. aż na 23. miejsce

listy najjaśniejszych gwiazd nocnego nieba! Teoretycznie nic dziwnego - od pierwszej połowy XIX wieku

astronomowie wiedzą, że Betelgeza jest gwiazdą zmienną w zakresie od 0.2 do 1.2 mag. Historyczne rekordy blasku

stawiają ją nawet na 6. miejscu wśród najjaśniejszych gwiazd. W minimum Betelgeza jest wyraźnie słabsza od Rigela,

ale i tak zachowuje drugie miejsce w Orionie, jednak obecnie osiąga swoje rekordowe minimum od czasów

wprowadzenia regularnych pomiarów jej jasności, czyli od ponad 100 lat! Jesteśmy świadkami historycznej chwili...

 

Nie spuszczajmy jej z oka, a przy okazji starajmy się oceniać jej jasność. Nie jest to trudne zadanie, a dostarcza wiele

safysfakcji i pożytku. Nie musimy przy posiadać żadnego sprzętu optycznego, bowiem w tym przypadku najlepszym

instrumentem są nasze oczy. Po prostu patrzymy na Betelgezę i porównujemy jej blask z sąsiednimi gwiazdami:

Bellatrix, Aldebaranem, pasem Oriona czy wreszcie gwiazdą Saiph. Ocenę jasności przeprowadzamy na "rzut oka"

wodząc od gwiazdy do gwiazd porównania. Znając ich jasność jesteśmy w stanie odpowiednio usytuować Betelgezę.

Wyniki swoich obserwacji warto zgłaszać do Sekcji Obserwatorów Gwiazd Zmiennych Polskiego Towarzystwa

Miłośników Astronomii, a także do prestiżowego Amerykańskiego Stowarzyszenia Obserwatorów Gwiazd Zmiennych

(AAVSO).

 

Piotr Majewski